PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Bezpłatna pomoc prawna w świetle nowych przepisów


2014-12-01

 Od nowego roku zaczną obowiązywać przepisy, zgodnie z którymi podatku dochodowego od uzyskanej porady prawnej nie będą płaciły tylko osoby pobierające zasiłki z pomocy społecznej. Organizacjom pozarządowym nie udało się przekonać posłów i senatorów, aby z podatku tego zwolniona była większa liczba osób korzystających z bezpłatnych porad prawnika.

Nowe przepisy (ustawa o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej, którą właśnie podpisał Prezydent RP) przewidują, że osoba korzystająca z bezpłatnej porady prawnej (uzyskanie takiej porady jest traktowane jako przychód w rozumieniu przepisów podatkowych) będzie zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych, ale tylko pod warunkiem, że korzysta ze świadczeń pomocy społecznej lub zasiłku rodzinnego i jest w stanie to udokumentować (tzn. złożyć oświadczenie, w którym poda numer decyzji administracyjnej).
 
Przedstawiciele organizacji pozarządowych oceniają, że tak sformułowane przepisy utrudnią dostęp do bezpłatnych porad prawnych znacznej części osób, które kozt do tej pory. Chodzi np. o osoby w trudnej sytuacji życiowej, które nie są klientami pomocy społecznej, ale jednak potrzebują specjalistycznej porady prawnej (np. ofiary łamania praw człowieka czy ofiary przemocy domowej).
 
Do tej pory świadczenie usług prawniczych pro bono było regulowane pośrednio przez art. 8 pkt. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (w odniesieniu do kancelarii prawnych) oraz art. 21 pkt 117 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przede wszystkim w odniesieniu do osób korzystających z nieodpłatnego poradnictwa prawnego). Zasady świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej wynikające z pierwszego z przytoczonych przepisów się nie zmieniają (chociaż były juz takie plany, ale się z nich wycofano): prawnicy mogą bez konsekwencji podatkowych świadczyć nieodpłatne usługi prawne, o ile związane są one z prowadzeniem kancelarii, czyli mieszczą się np. w działaniach promocyjnych (i nie przekraczają wartości 200 zł).
 
Zmiany dotyczą zasad wynikających z art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do tej pory punkt 117 w ustępie 1 tego artykułu mówił, że z podatku dochodowego zwolnione są osoby korzystające z pomocy prawnej udzielanej przez organizacje pozarządowe, ale tylko wówczas, gdy poradę otrzymują od wolontariusza i gdy odbywa się to w zgodzie z ustawą o działalności pożytku publicznego. Ustawodawca dodał tutaj kolejny punkt, (117 a), z którego właśnie wynika, że z podatku dochodowego zwolniona będzie „wartość nieodpłatnego świadczenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej osobie uprawnionej i pobierającej świadczenie z pomocy społecznej albo zasiłek rodzinny, przyznane w formie decyzji administracyjnej na zasadach określonych odpowiednio w przepisach o pomocy społecznej oraz w przepisach o świadczeniach rodzinnych”. W artykule 21 dodany został również ustęp 34., który mówi, że „Osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 117a, jest obowiązana złożyć świadczeniodawcy pisemne oświadczenie o uprawnieniu i pobieraniu świadczenia z pomocy społecznej albo zasiłku rodzinnego, na zasadach określonych odpowiednio w przepisach o pomocy społecznej równiez w przepisach o świadczeniach rodzinnych, numer decyzji, na podstawie której osoba ta pobiera świadczenie z pomocy społecznej albo zasiłek rodzinny.”
 
Urzędnicy są zdania, że bardzo dobrze czynią i że dzięki ich projektowi sprawa opodatkowania bezpłatnych porad będzie zamknięta, ale zapominają, że to rozwiązanie służy jedynie nielicznej grupie beneficjentów bezpłatnej pomocy prawnej, korzystających z pomocy społecznej i na przykład nie onejmuje swym zakresem organizacji pozarządowych, które są wspierane bezpłatnymi poradami.
 
Przedstawiciele organizacji pozarządowych próbowali zapobiec wprowadzeniu opisywanych przepisów. Służyć temu miały m.in. spotkania Rady Działalności Pożytku Publicznego z przedstawicielami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Gospodarki i Ministerstwa Finansów. Przedstawiciele pozarządowej części RDPP zaaapelowali do posłów i senatorów o zmianę zapisów (proponowali poszerzenie grupy uprawnionej do zwolnienia z podatku o osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej, wsparcia rodziny lub zasiłku rodzinnego na zasadach określonych odpowiednio w przepisach o pomocy społecznej, przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz w przepisach o świadczeniach rodzinnych) . Organizacje pozarządowe, zajmujące się poradnictwem prawnym starały się o wycofanie zapisów dotyczących bezpłatnych porad prawnych z projektu ustawy na etapie prac w Senacie, argumentując je m.in., że ich wprowadzenie w życie spowoduje dodatkowe obowiązki biurokratyczne (np. przechowywanie oświadczeń o uprawnieniach do świadczeń z pomocy społecznej) oraz że są one nie trafione w grupę docelową.
 
Ostatecznie jednak senatorowie nie zdecydowali się na wyłączenie zapisów dotyczących bezpłatnej pomocy prawnej z ustawy o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej.
Z punktu widzenia organizacji pozarządowych doprecyzowanie przepisów ma swoje zalety, ale także wady. Do tego czasu, przepisy podatkowe dotyczące porad prawnych dla osób niezamożnych, chociaż obowiązywały, nie były restrykcyjnie egzekwowane przez służby podatkowe. Wprowadzona obecnie klarowność i jednoznaczność przepisów jest niewątpliwie zaletą, jednak tak sformułowane zapisy mogą spowodować, że bezpłatne porady prawne (ich świadczeniobiorcy, jak i świadczeniodawcy) znajdą się na celowniku organów skarbowych.W praktyce może przysporzyć biurokratycznych obowiązków organizacjom (także kancelariom) świadczącym pomoc prawną, jak i ograniczyć do niej dostęp osobom nie pobierającym zasiłków z pomocy społecznej.
 
 

 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego