PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo administracyjne

Okresy składkowe przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty


2010-01-15

Problematyka okresów składkowych ma zasadnicze znaczenie dla osób podejmujących analizę swoich uprawnień emerytalnych lub rentowych. Zgodnie bowiem z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2009 r., Dz. U. nr 153, poz. 1227 ze zmianami)  m.in. okresy te uwzględnia się przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości.

 

Okresy ubezpieczenia

 

Okresami składkowymi są okresy ubezpieczenia, a więc w obecnym stanie prawnym te, do których odnoszą się zasady określone w przepisach rozdziału 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity z dnia 8 stycznia 2007 r., Dz. U. Nr 11, poz. 74 ze zmianami) Będą to najczęściej okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w którym pracownik otrzymuje wynagrodzenie. Będą to również okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę nakładczą. Osobami ubezpieczonymi są również m.in. zgłoszeni do ubezpieczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych:
- członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
- osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
- osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące.

Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia mogą być pisemne zaświadczenia z ZUS
lub z zakładu pracy albo organu zgłaszającego do ubezpieczenia, świadectwa pracy, wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej.

Okresami składkowymi są także okresy ubezpieczenia społecznego duchownych. I tak: okresy pozostawania duchownymi przed dniem 1 lipca 1989 r., pod warunkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za cały okres podlegania temu ubezpieczeniu, okresy przebywania duchownych na misjach oraz okresy prowadzenia przez duchownych działalności duszpasterskiej wśród Polonii, przypadające po dniu 14 listopada 1991 r., do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

 
 
Wojsko i działalność kombatancka

 

Do przedmiotowej kategorii zalicza się okresy czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresy jej równorzędne albo okresy zastępczych form tej służby, okresy działalności kombatanckiej, działalności równorzędnej z tą działalnością, a także okresy zaliczane do okresów tej działalności oraz okresy podlegania represjom wojennym i okresu powojennego, określone w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.  Przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty, okresy działalności kombatanckiej oraz działalności równorzędnej z tą działalnością, a także okresy pracy przymusowej zalicza w wymiarze podwójnym.

 

Okresy służby
 

 

W dalszej kolejności wskazać trzeba na okresy pełnionej w Polsce służby: w Policji (Milicji Obywatelskiej), w Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (w organach bezpieczeństwa publicznego), w Straży Granicznej, w Służbie Więziennej, w Państwowej Straży Pożarnej, w Służbie Celnej, w Biurze Ochrony Rządu.

 

Zasiłek macierzyński

 

Pracodawca lub organ Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien potwierdzić osobie, fakt i okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, który to okres ustawodawca także zalicza do okresów składkowych.

 

Szczególną kategorią okresów składkowych pozostają okresy: 
- osadzenia w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania
albo bez wyroku po dniu 31 grudnia 1956 r. za działalność polityczną,
- zatrudnienia za granicą osób, które w tym czasie nie były obywatelami polskimi, jeżeli osoby te powróciły do kraju po dniu 22 lipca 1944 r. i zostały uznane za repatriantów,
- świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych
w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r.
Wskazane wyżej okresy mogą być odpowiednio dokumentowane: zaświadczeniem Prezesa Sądu Okręgowego lub Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dokumentem potwierdzającym nabycie obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji oraz dowodami zatrudnienia, decyzją kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydaną po przedłożeniu dokumentów lub ocenie zeznań świadków.

 

Okresy przed dniem 15 listopada 1991 r.

 

Za składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne:

1)  okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia:

  a)  na obszarze Państwa Polskiego - w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, jeżeli w tych okresach pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy albo rentę chorobową,
 
  b)  obywateli polskich za granicą - w polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innych misjach lub misjach specjalnych, a także w innych polskich placówkach, instytucjach lub przedsiębiorstwach, do których zostali delegowani lub skierowani; dotyczy to również członków rodziny delegowanego lub skierowanego tam pracownika, którzy podjęli zatrudnienie w tych placówkach w czasie pobytu za granicą,
 
  c)  obywateli polskich za granicą - w organizacjach międzynarodowych, zagranicznych instytucjach i w zakładach, do których zostali skierowani w ramach współpracy międzynarodowej lub w których byli zatrudnieni za zgodą właściwych władz polskich; zgoda nie jest wymagana w stosunku do pracowników, którzy wyjechali za granicę przed dniem 9 maja 1945 r.,
 
  d)  obywateli polskich za granicą - u innych pracodawców zagranicznych, jeżeli w okresie pracy za granicą były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne w Polsce; 
 
 2)  okresy pracy przymusowej, udowodnionych zaświadczeniami lub zeznaniami świadków:

  a)  wykonywanej na rzecz hitlerowskich Niemiec w okresie II wojny światowej, 
 
 b)  wykonywanej na obszarze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w okresie
od dnia 17 września 1939 r. do dnia 31 grudnia 1956 r., 
 
 c)  wykonywanej na rozkaz władz alianckich do dnia 31 grudnia 1945 r., 
 
 d) wykonywanej w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu oraz batalionach budowlanych podczas odbywania służby wojskowej w Wojsku Polskim.
 
 3)  okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego, na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r.,

 4)  okresy pracy wykonywanej w czasie odbywania na obszarze Państwa Polskiego kary pozbawienia wolności, kary aresztu za wykroczenie oraz w czasie tymczasowego aresztowania - w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy określonego dla takiej pracy,

 5)  okresy niewykonywania pracy po ustaniu zatrudnienia, jeżeli za te okresy na podstawie przepisów Kodeksu pracy zostało wypłacone wynagrodzenie lub odszkodowanie,

 6)  okresy czasowego pozostawania bez pracy na obszarze Państwa Polskiego z powodu niemożności jej otrzymania lub niemożności podjęcia szkolenia zawodowego, w tym okresy pobierania zasiłków z funduszu aktywizacji zawodowej, zasiłków dla bezrobotnych oraz zasiłków szkoleniowych wypłaconych z Funduszu Pracy, 

 7)  okresy sprawowania mandatu posła lub senatora w Państwie Polskim,

 8)  okresy internowania na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym
(Dz.U. Nr 29, poz. 154, z 1982 r. Nr 3, poz. 18 oraz z 1989 r. Nr 34, poz. 178);

 9)  okresy wykonywania działalności twórczej lub artystycznej na obszarze Państwa Polskiego.
       

Okresami składkowymi są również okresy:
 - pracy adwokatów, wykonywanej na obszarze Państwa Polskiego, objętej obowiązkiem ubezpieczenia  społecznego, za które opłacono składkę na ubezpieczenie społeczne lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki,
- okresy wykonywania na obszarze Państwa Polskiego pracy nakładczej,  jeżeli w tych okresach osoba wykonująca taką pracę uzyskiwała wynagrodzenie w wysokości co najmniej połowy obowiązującego najniższego wynagrodzenia, określonego na podstawie przepisów Kodeksu pracy,
- okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i w innych spółdzielniach zrzeszonych w Centralnym Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, w zespołowych gospodarstwach rolnych spółdzielni kółek rolniczych zrzeszonych w Krajowym Związku Rolników, Kółek
i Organizacji Rolniczych oraz pracy na rzecz tych spółdzielni,
- okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego wykonywanej na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu takiej umowy objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki,
- okresy pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze Państwa Polskiego, objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę
na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki. Także okresy pozarolniczej działalności prowadzonej przed dniem objęcia obowiązkiem ubezpieczenia z tego tytułu, jeżeli prowadzenie działalności gospodarczej odpowiadało warunkom ubezpieczenia,
- okresy współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze Państwa Polskiego,
- okresy ubezpieczenia społecznego duchownych na obszarze Państwa Polskiego, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki,
- okresy pobierania stypendium sportowego z tytułu wyczynowego uprawiania sportu na obszarze Państwa Polskiego po ukończeniu 15 roku życia, z wyjątkiem okresów pobierania stypendium przez osoby uczące się lub studiujące w systemie studiów dziennych.

 Trzeba podkreślić, że za okresy zatrudnienia i okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego, o których mowa w niniejszym opracowaniu, uważa się okresy zatrudnienia i okresy pracy wykonywanej na terenach wchodzących w skład Rzeczypospolitej Polskiej w obecnych granicach oraz okresy zatrudnienia i okresy pracy wykonywanej na terenach wchodzących w skład Rzeczypospolitej Polskiej przed ustaleniem jej obecnych granic.

 

Słowniczek:
 Rodzaje ubezpieczenia - ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe;, ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane potocznie "ubezpieczeniem chorobowym", ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane często potocznie "ubezpieczeniem wypadkowym".

 

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą - za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:

  1)  osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych,
 
  2)  twórcę i artystę,
 
  3)  osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
  a)  w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
 
  b)  z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów
o podatku dochodowym od osób fizycznych,
 
 
  4)  wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
 
 5)  osobę prowadzącą niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty.

 

Osoba współpracująca - za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

 

 

 


 

 

 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego