PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo administracyjne

Zasada równego traktowania


2011-01-13


W ostatnich dniach grudnia ubiegłego roku została opublikowana ustawa wdrażająca niektóre przepisy Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. W jej wyniku dokonano zmian w szeregu ustaw, w tym m.in. w kodeksie postępowania administracyjnego, kodeksie pracy oraz w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Przepisy ustawy znajdują zastosowanie wobec osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym jednak ustawa przyznaje zdolność prawną. Co istotne, nie jest ona stosowana wobec pracowników w zakresie, w jakim ochronę przed nierównym traktowaniem zapewniają im przepisy kodeksu pracy.

Przepisy ustawy mają zasadnicze znaczenie dla następujących obszarów:
• podejmowania kształcenia zawodowego, w tym dokształcania, doskonalenia, przekwalifikowania zawodowego oraz praktyk zawodowych;
• warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w szczególności w ramach stosunku pracy albo pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej;
• przystępowania i działania w związkach zawodowych, organizacjach pracodawców oraz samorządach zawodowych, a także korzystania z uprawnień przysługujących członkom tych organizacji;
• dostępu i warunków korzystania z:
 instrumentów rynku pracy i usług rynku pracy określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oferowanych zarówno przez instytucje rynku pracy, jak i przez inne podmioty działające na rzecz zatrudnienia, rozwoju zasobów ludzkich i przeciwdziałania bezrobociu,
 zabezpieczenia społecznego,
 opieki zdrowotnej,
 oświaty i szkolnictwa wyższego,
 usług, w tym usług mieszkaniowych, rzeczy oraz nabywania praw i energii, jeżeli są one oferowane publicznie.

Ustawodawca zastrzega jednak, że omawiane przepisy nie mają zastosowania w przypadkach dotyczących:
• sfery życia prywatnego i rodzinnego oraz czynności prawnych pozostających w związku z tymi sferami;
• treści zawartych w środkach masowego przekazu oraz ogłoszeniach w zakresie dostępu i dostarczania towarów i usług, w zakresie dotyczącym odmiennego traktowania ze względu na płeć;
• swobody wyboru strony umowy, o ile tylko nie jest oparty na płci, rasie, pochodzeniu etnicznym lub narodowości;
• usług edukacyjnych w zakresie dotyczącym odmiennego traktowania ze względu na płeć;
• odmiennego traktowania ze względu na płeć w dostępie i warunkach korzystania z usług, rzeczy oraz nabywania praw lub energii, jeżeli ich zapewnienie wyłącznie lub głównie dla przedstawicieli jednej płci jest obiektywnie i racjonalnie uzasadnione celem zgodnym z prawem, a środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne;
• odmiennego traktowania co do możliwości i warunków podejmowania i wykonywania działalności zawodowej oraz podejmowania, odbywania i ukończenia nauki w zakresie kształcenia zawodowego, w tym w zakresie studiów wyższych, jeżeli rodzaj lub warunki wykonywania danej działalności zawodowej powodują, że przyczyna odmiennego traktowania jest rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym danej osobie fizycznej, proporcjonalnym do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji tej osoby;
• ograniczania przez kościoły i inne związki wyznaniowe, a także organizacje, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie, dostępu do działalności zawodowej oraz jej wykonywania ze względu na religię, wyznanie lub światopogląd, jeżeli rodzaj lub warunki wykonywania takiej działalności powodują, że religia, wyznanie lub światopogląd są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym danej osobie fizycznej, proporcjonalnym do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji tej osoby; dotyczy to również wymagania od zatrudnionych osób fizycznych działania w dobrej wierze i lojalności wobec etyki kościoła, innego związku wyznaniowego oraz organizacji, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie;
• odmiennego traktowania osób fizycznych ze względu na wiek:
 gdy jest to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione celem zgodnym z prawem, w szczególności celami kształcenia zawodowego, pod warunkiem że środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne,
 polegającego na ustalaniu dla celów zabezpieczenia społecznego różnych zasad przyznawania lub nabycia prawa do świadczeń, w tym różnych kryteriów wieku do obliczania wysokości świadczeń; w przypadku pracowniczych programów emerytalnych takie odmienne traktowanie jest dopuszczalne, pod warunkiem że nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć;
• odmiennego traktowania ze względu na kryterium obywatelstwa, w szczególności w zakresie warunków wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz związanego ze statusem prawnym, osób fizycznych będących obywatelami państw innych niż państwa członkowskie Unii Europejskiej, czy państwa członkowskie EFTA.

Jeżeli osoba uważa, że została wobec niej naruszona zasada równego traktowania, może z tego tytułu dochodzić odszkodowania (odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego). W takim wypadku to ona będzie musiała uprawdopodobnić fakt naruszenia (ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na osobie, która takie naruszenie zarzuca). Jeżeli uda jej się to, wówczas podmiot, któremu zarzut naruszenia zasady równego traktowania został postawiony, będzie musiał z kolei wykazać, że nie dopuścił się naruszenia.

Co istotne, na dochodzenie roszczeń z tego tytułu pokrzywdzony ma 3 lata od chwili, w której dowiedział się o takim naruszeniu. Przepisy zastrzegają jednak, że w każdym wypadku dochodzenie roszczeń nie będzie możliwe, jeżeli od zdarzenia stanowiącego takie naruszenie minęło 5 lat. 

Przepisy ustawy wprowadziły dodatkową przesłankę umożliwiającą wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej już ostateczną decyzją. Począwszy od tego roku z powodu naruszenia zasady równego traktowania można żądać wznowienia postępowania, jeżeli:
• zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie wskazanej zasady oraz
• naruszenie zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.

Oznacza to, że jeżeli osoba ma poczucie, że w postępowaniu administracyjnym została wobec niej naruszona zasada równego traktowania, w pierwszej kolejności musi wystąpić do sądu o wydanie orzeczenia stwierdzającego takie naruszenie. Dopiero po uzyskaniu takiego orzeczenia może wnieść skargę o wznowienie postępowania. Ma na to miesiąc od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Wznowienie postępowania może być wszczęte wyłącznie na żądanie strony. Uchylenie decyzji ze wskazanej przyczyny jest jednak niemożliwe, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat.

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania – Dz. U. Nr 254, poz. 1700 z późn. zm.

2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.

3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.

4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.

 

zasada równego traktowania  brak jakichkolwiek zachowań stanowiących nierówne traktowanie;

nierówne traktowanie  traktowanie osób fizycznych w sposób będący jednym lub kilkoma z następujących zachowań:
 dyskryminacją bezpośrednią,
 dyskryminacją pośrednią,
 molestowaniem,
 molestowaniem seksualnym,
 mniej korzystnym traktowaniem osoby fizycznej wynikającym z odrzucenia molestowania lub molestowania seksualnego lub podporządkowania się molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu,
oraz zachęcanie do takich zachowań i nakazywanie tych zachowań;

dyskryminacja bezpośrednia  sytuacja, w której osoba fizyczna ze względu na:
 płeć,
 rasę,
 pochodzenie etniczne,
 narodowość,
 religię,
 wyznanie,
 światopogląd,
 niepełnosprawność,
 wiek lub
 orientację seksualną
jest traktowana mniej korzystnie niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba w porównywalnej sytuacji;

dyskryminacja pośrednia  sytuacja, w której dla osoby fizycznej ze względu na:
 płeć,
 rasę,
 pochodzenie etniczne,
 narodowość,
 religię,
 wyznanie,
 światopogląd,
 niepełnosprawność,
 wiek lub
 orientację seksualną
na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje lub szczególnie niekorzystna dla niej sytuacja, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne;

molestowanie  każde niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby fizycznej i stworzenie wobec niej zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery;

molestowanie seksualne  każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym wobec osoby fizycznej lub odnoszące się do płci, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności tej osoby, w szczególności przez stworzenie wobec niej zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy.

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego