PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Egzekwowanie wykonywania kontaktów z dzieckiem


2011-07-25

Rodzice, co do zasady, mają prawo i zarazem obowiązek utrzymywania kontaktów z dzieckiem, niezależnie od tego, czy posiadają władzę rodzicielską. Realizacja tego prawa i obowiązku nie zawsze jest jednak możliwa, zwłaszcza gdy rodzice nie zamieszkują wspólnie lub gdy dziecko nie mieszka z żadnym z nich.

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, powinni oni wspólnie ustalić, na jakich zasadach ma się odbywać kontakt dziecka z drugim rodzicem. Sposób utrzymywania kontaktów rodziców z dzieckiem należy ustalać podobnie w przypadku, gdy dzieckiem opiekuje się opiekun lub gdy zostało ono umieszczone w rodzinie zastępczej czy też placówce opiekuńczo-wychowawczej. W braku porozumienia pomiędzy stronami spór rozstrzyga sąd opiekuńczy.  W konsekwencji sposób realizacji prawa i obowiązku do kontaktów z dzieckiem może zostać określony w orzeczeniu sądu lub ugodzie zawartej przed sądem albo przed mediatorem.

Jednak orzeczenia i ugody często bywają nierespektowane, skutkiem czego konieczna staje się ich przymusowa realizacja. Ponieważ zastosowanie środka prawnego w postaci odebrania dziecka stanowi zdaniem ekspertów zagrożenie dla jego dobra, środek ten powinien być stosowany w ostateczności, jako środek nadzwyczajny. Konieczne więc jest, aby sąd dysponował innymi instrumentami pomagającymi wyegzekwować postanowienia dokonanych przed sądem czy przed mediatorem ustaleń.

Do niedawna kwestia przymuszania rodzica do stosowania się do ustalonego sposobu kontaktów z dzieckiem była rozstrzygana na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Na skutek nowelizacji do przepisów o postępowaniu nieprocesowym został dodany oddzielny oddział regulujący sprawy dotyczące wykonywania kontaktów z dziećmi.

W świetle nowych rozwiązań podstawowym środkiem, który ma skłonić rodziców do stosowania się do ustalonych przez sąd sposobów kontaktu z dzieckiem, nie jest już grzywna zasądzana na rzecz Skarbu Państwa, ale suma przymusowa wypłacana uprawnionemu.

Postępowanie w sprawie nałożenia na osobę łamiącą zasady kontaktu z dzieckiem obowiązku zapłaty sumy przymusowej jest dwuetapowe. Pierwszy etap to zagrożenie przez sąd nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej, jeżeli istnieje uzasadniona obawa niezastosowania się zobowiązanego do wykonania orzeczenia sądu o kontaktach z dzieckiem. W przypadku, gdy zastosowanie tego środka nie odniesie skutku, to znaczy osoba zobowiązana nadal nie będzie wypełniała swego obowiązku, postępowanie wchodzi w drugi etap  sąd nakazuje zapłatę należnej sumy. Co istotne, postępowanie o wymierzenie sumy przymusowej zawsze musi być poprzedzone wydaniem postanowienia zagrażającego.

Jak już była o tym mowa, zapłata nie przypada już Skarbowi Państwa, lecz wierzycielowi, którym może być w zależności od osoby naruszającego:
•    uprawniony do kontaktu z dzieckiem, jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia, albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem;
•    osoba, pod której opieką dziecko pozostaje, jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem lub osoba, której takich kontaktów zakazano, narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem.

Odpowiednio zobowiązanym do zapłaty sumy przymusowej może być:
•    osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem, jeżeli utrudnia lub uniemożliwia kontakty;
•    uprawniony do kontaktu z dzieckiem, jeżeli narusza obowiązki wynikające z orzeczenia, na przykład spóźnia się na wyznaczone z dzieckiem spotkanie, nie odprowadza dziecka w przewidzianym terminie, przychodzi po dziecko lub przyprowadza dziecko będąc pod wpływem alkoholu;
•    osoba, wobec której orzeczono zakaz kontaktów z dzieckiem, jeżeli łamie ten zakaz.

Ustawodawca uznał, że wypłata na rzecz wierzyciela przyczyni się do skuteczności egzekucji sumy pieniężnej. Wierzyciel będzie bowiem osobiście zainteresowany ściągnięciem należnej mu kwoty. Daje to jednak możliwość wykorzystywania sytuacji, na przykład poprzez występowanie do sądu o przyznanie odpowiedniej sumy nawet w przypadku drobnych nadużyć, celem uzyskania korzyści majątkowej, co z kolei może prowadzić do jeszcze większego zaostrzenia konfliktu pomiędzy stronami. Sytuacja taka odbijać się zaś będzie przede wszystkim na dobru dziecka.

Sąd opiekuńczy może zagrozić nakazem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, jeżeli istnieje uzasadniona obawa naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach z dzieckiem. Przepisy nie wymieniają przesłanek, którymi sąd powinien się kierować, grożąc nakazaniem zapłaty. Wskazują jedynie, że należy brać pod uwagę sytuację majątkową osoby, która dopuściła się naruszeń. Jak jednak zauważają komentatorzy, wyegzekwowanie należnej kwoty możliwe jest wyłącznie w przypadku osób posiadających jakiś majątek. Ponadto zasądzenie sumy przymusowej uzależnione jest wyłącznie od naruszenia zasad kontaktu z dzieckiem. Tym samym bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy osoba, która dopuściła się naruszenia, ponosi winę za taki stan rzeczy. Odpowiedzialność za samo tylko naruszenie, bez uwzględniania (poza stanem majątkowym) innych okoliczności sprawy, może doprowadzić do sytuacji, w której osoba na skutek niezależnych od niej okoliczności (np. choroby) lub w skutek niewielkiego naruszenia (np. kilkuminutowego spóźnienia) zobowiązana będzie do zapłaty określonej sumy pieniężnej.

W przypadku niewykonania lub niewłaściwego wykonania (bądź przez sprawującego opiekę nad dzieckiem, bądź uprawnionego do kontaktu) obowiązków wynikających z orzeczenia albo ugody, sąd opiekuńczy przyznaje osobie, wobec której druga strona dopuściła się naruszenia, zwrot jej uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu. Chodzi tu przede wszystkim o koszty podróży (w tym koszty powrotu do miejsca stałego pobytu) i pobytu dziecka (a czasem również osoby towarzyszącej dziecku). Również wówczas ewentualny brak winy w powstaniu naruszenia nie jest brany pod uwagę.  
 
W każdym jednak wypadku sąd ma obowiązek wysłuchać uczestników postępowania.

Ponieważ kwestia kontaktów z dzieckiem rozstrzygana jest także przez sąd przy orzekaniu separacji czy rozwodu, jak również w toku tych procesów w trybie postępowania zabezpieczającego, uzupełnione zostały również przepisy regulujące postępowanie procesowe. W konsekwencji na wniosek strony procesu o separację czy rozwód w wyroku orzekającym sąd może zagrozić nakazem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, jeżeli istnieje obawa naruszenia obowiązków w zakresie wykonywania kontaktów z dzieckiem.   


Podstawa prawna:
1)    Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.
2)    Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.  Kodeks rodzinny i opiekuńczy  Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego