PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Eksmisja byłego małżonka na podstawie wyroku rozwodowego


2013-06-14

Jeżeli rozwodzący się małżonkowie mieszkają razem w jednym mieszkaniu (domu), sąd jest zobowiązany orzec w wyroku rozwodowym o sposobie korzystania ze wspólnego lokum po rozwodzie, przez okres wspólnego w nim zamieszkiwania. Na zgodny wniosek obu stron sąd może również postanowić - o ile jest to możliwe od strony prawnej i faktycznej - o podziale mieszkania albo o przyznaniu go jednemu z małżonków, pod warunkiem jednak, że drugi małżonek wyrazi zgodę na opuszczenie mieszkania bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego.

Jeżeli małżonkowie nie dojdą do kompromisu co do wyprowadzki jednego z nich, sąd nie podejmie decyzji o przyznaniu wspólnie zajmowanego mieszkania jednemu z małżonków.  W pewnych sytuacjach rozwodzący się małżonek może jednak żądać, aby sąd w wyroku rozwodowym orzekł eksmisję drugiego małżonka z zajmowanego wspólnie lokalu mieszkalnego.

Zgodnie z przepisami sąd może nakazać w wyroku rozwodowym eksmisję małżonka, jeżeli:

  • żąda tego drugi małżonek oraz
  • wykazane zostanie, że małżonek, który ma być eksmitowany, swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie.


Sąd nie orzeknie więc eksmisji bez stosownego wniosku małżonka. Żądanie nie zostanie również uwzględnione, jeżeli wnioskodawca nie wykaże, że współmałżonek zachowuje się w sposób wysoce niewłaściwy, uniemożliwiający wspólne zamieszkiwanie (wszczyna awantury, bójki, urządza libacje alkoholowe, stosuje przemoc wobec współlokatorów). W przypadku, gdy sąd uzna, że zachowanie małżonka, o którego eksmisję wnosi drugi małżonek, nie nosi cech rażąco nagannego postępowania uniemożliwiającego wspólne zamieszkiwanie, oddali żądanie eksmisji. Decyzji sądu nie zmieni w tym wypadku również okoliczność, że wyłącznym właścicielem mieszkania jest małżonek, który wniósł żądanie. Zgodnie bowiem z przepisami, jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek (który rażąco nagannym zachowaniem nie uniemożliwia wspólnego zamieszkiwania) jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.

Eksmisja nie będzie mogła być również orzeczona w wyroku rozwodowym, jeżeli zajmowana przed rozwodem przez oboje małżonków nieruchomość stanowi własność małżonka, który ma być eksmitowany (wchodzi w skład jego majątku odrębnego) albo jest związana z pełnioną przez niego funkcją (np. mieszkanie wojskowe, mieszkanie policyjne).

Powyższe nie oznacza, że małżonek (lub były małżonek), wobec którego stosowana jest przemoc, nie może się bronić. W przepisach można bowiem znaleźć inne procedury, które zmierzają do usunięcia z mieszkania agresywnego lokatora. Z rozpatrywanych przez sądy spraw wynika, że w przypadku, gdy mamy do czynienia z przemocą w rodzinie, fakt, iż dopuszczający się jej lokator jest właścicielem nieruchomości, nie przeszkadza orzeczeniu obowiązku opuszczenia mieszkania.

Podstawę do żądania usunięcia agresywnego małżonka (byłego małżonka) z zamieszkiwanego wspólnie lokalu  jak wynika z wydawanych przez sądy orzeczeń, niezależnie od prawa własności do takiego lokalu  odnaleźć można w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Zgodnie z jej przepisami jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania. O przemocy w rodzinie mówimy wówczas, gdy mają miejsce jednorazowe albo powtarzające się umyślne działania lub zaniechania naruszające prawa lub dobra osobiste osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

Z żądaniem zobowiązania danej osoby do opuszczenia mieszkania może wystąpić wyłącznie osoba dotknięta przemocą w rodzinie. Uprawnienie to nie przysługuje świadkowi przemocy lub innej osobie mającej wiedzę na temat stosowania przemocy.

Rozprawa, po przeprowadzeniu której sąd wyda postanowienie zobowiązujące do opuszczenia lokalu przez agresywnego mieszkańca, powinna odbyć się w terminie jednego miesiąca od dnia wpływu wniosku. Postanowienie staje się wykonalne z chwilą ogłoszenia i może być zmienione lub uchylone w razie zmiany okoliczności.

Z kolei zgodnie z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego współlokator może wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji małżonka, rozwiedzionego małżonka lub innego współlokatora tego samego lokalu, jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Co istotne, w wypadku, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku, sąd nie musi orzekać o uprawnieniu eksmitowanego do lokalu socjalnego (taki lokal eksmitowanemu po prostu się nie należy). Nie znajduje również zastosowania zakaz wykonywania eksmisji w okresie od 1 listopada do 31 marca (do opróżnienia lokalu może więc dojść o każdej porze roku). Nie zwalnia to jednak sądu od wskazania powodów podjęcia takiej decyzji.

Należy jednak zaznaczyć, że ostatnia z opisanych procedur dotyczy jedynie osób, które wynajmują lokal albo używają go na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności (czyli osób, które nie są właścicielami danego mieszkania).

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego dwie ostatnie procedury małżonek może wszcząć także w czasie trwania postępowania w sprawie o rozwód, w której nie zgłoszono żądania eksmisji.

Na koniec należy zaznaczyć, że fakt orzeczenia przez sąd w wyroku rozwodowym o sposobie korzystania przez małżonków ze wspólnie zajmowanego mieszkania nie pozbawia małżonka - wyłącznego właściciela mieszkania lub użytkownika mieszkania służbowego - prawa do żądania (w odrębnym procesie) opuszczenia lokalu przez byłego małżonka. Orzeczenie o sposobie korzystania przez małżonków po rozwodzie ze wspólnego mieszkania nie stanowi bowiem tytułu prawnego do zajmowania takiego lokalu. Były małżonek nie może się już powoływać na przepis, zgodnie z którym jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania. Właściciel może zatem skutecznie domagać się opuszczenia lokalu przez osoby, które zajmują go bez tytułu prawnego.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 z późn. zm.
  2. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.
  3. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - Dz. U. Nr 180, poz. 1493 z późn. zm.

 
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego