PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Powołanie do spadku (dziedziczenie testamentowe i dziedziczenie ustawowe).


2010-01-13

 W przypadku śmierci osoby można zostać powołanym do spadku, z mocy prawa, czyli  z ustawy (dziedziczenie ustawowe) lub w przypadku sporządzenia przez zmarłego testamentu (dziedziczenie testamentowe). Podkreślić trzeba, iż w pierwszej kolejności następuje powołanie z testamentu. Zatem w przypadku braku sporządzonego testamentu przez spadkodawcę bądź, gdy testament okazał się nieważny  lub, jeśli żadna z osób wymieniona w testamencie nie chce lub nie może być spadkobiercą, w takim wypadku następuje dziedziczenie ustawowe, co do całości, (gdy  całość spadku zostanie uzyskana na podstawie ustawy) lub, co do części spadku, (gdy dziedziczenie odbywać się będzie częściowo na podstawie testamentu, a częściowo na podstawie ustawy).
Zaznaczyć należy, iż w prawie polskim istnieją tylko dwa wyżej wymienione źródła powołania do spadku, czyli niedopuszczalne będzie zawarcie umowy dziedziczenia.
 Zgodnie z przepisem  art. 927 kodeksu cywilnego, spadkobiercą nie może być osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która  w tym czasie nie istnieje, jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.

 

Dziedziczenie testamentowe

 

Zaznaczyć należy, iż sporządzenie testamentu jest jedyną czynnością prawną, która pozwala spadkodawcy unormować własny majątek, co do całości lub w części po swojej śmierci. Ważne jest, że spadkodawca w każdej chwili, może odwołać testament w całości lub poszczególne jego postanowienia. Sporządzenie, czy odwołanie testamentu może nastąpić tylko przez osobę posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych. Osobą, która przyjmuje spadek może być zarówno osoba fizyczna jak i prawna nie należąca do kręgu spadkobierców ustawowych. Podkreślić należy, iż spadkobierca, czyli osoba wskazana w testamencie nabywa spadek, gdy nastąpi śmierć spadkodawcy.
W Kodeksie cywilnym wyróżnia się testamenty zwykłe oraz testamenty szczególne. Do testamentów zwykłych zalicza się: testament własnoręczny (inaczej      holograficzny ), testament sporządzony w formie aktu notarialnego oraz testament allograficzny.
Natomiast do testamentów szczególnych zalicza się : testament ustny, testament sporządzony na polskim statku morskim lub powietrznym oraz testament wojskowy.


Dziedziczenie ustawowe
 

W pierwszej kolejności do spadku powołane są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dzieci oraz małżonek zmarłego dziedziczą w częściach równych, jednak część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza, niż jedna czwarta części spadku. Przy czym, jeśli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział, który by mu się należał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Reguła ta dotyczy odpowiednio dalszych zstępnych. Drugą grupę spadkobierców ustawowych w przypadku braku zstępnych spadkodawcy stanowią małżonek, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa spadkodawcy. Warto przy tym przypomnieć, że w sytuacji, gdy rodzeństwo nie dożyło otwarcia spadku w ich miejsce spadek przypada ich zstępnym.
Istotnym również jest to, iż małżonek w stosunku do którego orzeczono seperację, zostaje wyłączony z kręgu spadkobierców ustawowych, podobnie jak małżonek w stosunku do którego zapadł wyrok unieważniający lub rozwiązujący małżeństwo.
Każda osoba fizyczna może być powołana do dziedziczenia ustawowego. Natomiast, gdy nastąpi sytuacja, w której brak ustawowych spadkobierców tj. małżonka czy krewnych, w takim wypadku spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania  spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli miejsca ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić lub ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą , spadek przypada  Skarbowi Państwa.
Trzeba zwrócić uwagę, iż przepisy określają również osoby, które mogą zostać wyłączone z dziedziczenia pomimo pokrewieństwa. Według art. 928 kodeksu cywilnego spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:
1)dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. Spadkobierca, który dopuścił się wspomnianych czynów nie może być uznany za niegodnego spadku, jeśli spadkodawca mu przebaczył.
Każdy może domagać się uznania spadkodawcy z niegodnego, jeśli ma w tym interes.  W ciągu roku, lecz nie później niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku można wystąpić z tym żądaniem.

 
Słowniczek:

Spadek –ogół praw i obowiązków majątkowych należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci przechodzących na jedną osobę lub kilka osób (spadkobiercy) w drodze dziedziczenia (art.922 § 1 Kodeksu Cywilnego).


Testament – akt woli osoby, która rozporządza własnym majątkiem na wypadek śmierci.
 

Spadkodawca – to osoba, po której się dziedziczy spadek z chwilą jej śmierci.
 

Spadkobierca –osoba uprawniona do dziedziczenia. Wyróżnia się spadkobiercę ustawowego (podmiot powołany na mocy odpowiednich ustaw) oraz spadkobiercę testamentowego (osoba powołana do spadku poprzez testament).


Zdolność do czynności prawnych – to zdolność do samodzielnego tworzenia swojej sytuacji prawnej (zaciąganie zobowiązań, nabywanie praw). Pełną zdolność do czynności prawnych posiadają osoby pełnoletnie.
 

Zstępni – potomkowie danej osoby w linii prostej. Do kręgu tych osób zalicza się dzieci, wnuki, prawnuki. Przykładowo: syn jest zstępnym matki.
 

Osoba fizyczna – jest nią każdy człowiek od chwili urodzenia, aż do momentu śmierci.

 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego