PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Rodzina zastępcza


2009-08-01

Rodzina zastępcza jest prawną formą opieki nad małoletnim dzieckiem, które tymczasowo lub trwale pozbawione zostało opieki własnych rodziców; rodzice biologiczni są nieznani albo pozbawieni władzy rodzicielskiej lub mają ograniczoną władzę rodzicielską. Nie można ustanowić rodziny zastępczej dla dziecka, którego przynajmniej jeden z rodziców ma pełnię władzy rodzicielskiej. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu. Podlega kontroli sądu i ośrodka pomocy społecznej. Rodzice zastępczy sprawują bieżącą, codzienną opiekę nad dzieckiem, natomiast obszar tzw. reprezentacji ustawowej, czyli podejmowanie względem dziecka wszystkich ważnych, życiowych decyzji nadal należy do rodziców biologicznych. Forma rodziny zastępczej nie powoduje powstania więzi rodzinno-prawnej pomiędzy rodzicami zastępczymi a dzieckiem. W rodzinie zastępczej nie ma mowy o wzajemnych obowiązkach alimentacyjnych, dziedziczeniu, zmianie nazwiska oraz władzy rodzicielskiej. Istotą rodziny zastępczej jest jej tymczasowość. Dziecko przebywa w niej najczęściej do momentu uregulowania sytuacji życiowej własnej rodziny. Może także przebywać w rodzinie zastępczej do chwili usamodzielnienia się, czyli osiągnięcia pełnoletniości.

Rodzaje rodzin zastępczych

Przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami) rozróżniają kilka rodzajów rodzin zastępczych. Z uwagi na spokrewnienie opiekunów i dzieci wyróżniamy:
- rodziny spokrewnione z dzieckiem, gdzie opiekę przejmują dalsi członkowie rodziny, np. dziadkowie, wujostwo,
- rodziny nie spokrewnione z dzieckiem, gdzie opiekę sprawują osoby obce dla dziecka. W takiej rodzinie może być umieszczonych w tym samym czasie troje dzieci.


Występują także rodziny zawodowe, nie spokrewnione z dzieckiem, które dzielą się na:
- wielodzietne; w takiej rodzinie umieszcza się w tym samym czasie nie mniej niż troje i nie więcej niż sześcioro dzieci. Natomiast w przypadku konieczności umieszczenia w rodzinie licznego rodzeństwa, liczba dzieci może się zwiększyć,
- specjalistyczne; tutaj umieszcza się dzieci niedostosowane społecznie albo dzieci z różnymi dysfunkcjami, problemami zdrowotnymi, wymagającymi szczególnej opieki i pielęgnacji. W rodzinie specjalistycznej w tym samym czasie może wychowywać się nie więcej niż troje dzieci.


Rodziny o charakterze pogotowia rodzinnego; tutaj umieszcza się nie więcej niż troje dzieci na pobyt okresowy, do czasu unormowania sytuacji życiowej dziecka, nie dłużej niż na 12 miesięcy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach pobyt dziecka może być dłuższy, jednak nie więcej niż o kolejne 3 miesiące. Rodzina o charakterze pogotowia rodzinnego ma obowiązek przyjąć każde dziecko do 10 roku życia, doprowadzone przez policję, które przebywa tam do czasu wydania orzeczenia przez sąd rodzinny.

Warunki zostania rodzicem zastępczym

 

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej można powierzyć małżonkom lub osobom nie pozostającym w związku małżeńskim, jeśli spełniają następujące warunki: dają rękojmię należytego wykonywania zadań rodziny zastępczej, charakteryzują się właściwymi postawami, mają stałe zameldowanie na terytorium Polski, korzystają z pełni praw cywilnych i obywatelskich, nie są lub nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, ani też władza rodzicielska nie została zawieszona, uchylona lub ograniczona, mają dobry stan zdrowia, nie są chore na chorobę uniemożliwiającą właściwą opiekę nad dzieckiem, mają odpowiednie warunki mieszkaniowe oraz stałe źródło utrzymania, przeszły odpowiednie szkolenie dla kandydatów na rodziców zastępczych oraz proces kwalifikacji w ośrodku adopcyjno-opiekuńczym. Przy kwalifikacji formalnej na rodzica lub rodziców zastępczych trzeba złożyć następujące dokumenty: podanie, życiorys lub kwestionariusz dla kandydatów na opiekunów zastępczych, potwierdzenie obywatelstwa polskiego i stałego zameldowania w Polsce, zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu i dochodach lub o wysokości przychodu z gospodarstwa rolnego, opinię z Ośrodka Pomocy Społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wydaną na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Przy wydaniu opinii bierze się pod uwagę m.in. predyspozycje kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, umiejętności niezbędne do opieki nad dziećmi o szczególnych potrzebach, doświadczenie w pracy z dziećmi o szczególnych potrzebach, warunki mieszkaniowe.
 

Obowiązki i prawa rodziców zastępczych


Podstawowym zadaniem rodziny zastępczej jest pomoc dziecku. Rodzina zastępcza jest ustawowo zobowiązana do podtrzymywania kontaktów z biologiczną rodziną (rodzicami, dziadkami, wujostwem) pod warunkiem, że są one dla dziecka bezpieczne i celowe. Rodzina zastępcza powinna zapewnić dziecku warunki rozwoju i wychowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i poziomu rozwoju, w tym odpowiednie warunki bytowe, możliwość rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego, możliwość zaspakajania indywidualnych potrzeb dziecka, możliwość właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań oraz odpowiednie warunki do wypoczynku i organizacji czasu wolnego. Ponadto rodzina zastępcza ma obowiązek współdziałać i uczestniczyć w szkoleniach organizowanych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie lub na jego zlecenie przez ośrodek opiekuńczy lub inny podmiot. Rodzice zastępczy mają natomiast prawo do reprezentowania dziecka w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb związanych z jego utrzymaniem, np. alimentów, renty rodzinnej, zasiłku pielęgnacyjnego, do uzyskania w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie szczegółowych informacji o przyjmowanym dziecku i jego sytuacji rodzinnej, specyficznych potrzebach, do wcześniejszego kontaktu z dzieckiem przed umieszczeniem go w rodzinie zastępczej, do pomocy przy rozwiązywaniu zgłaszanych problemów, do pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego przyjętego dziecka.


Podsumowanie

 

Rodzina zastępcza jest zastępczą formą czasowej opieki nad dzieckiem. Powstaje na mocy orzeczenia sądu i nie powoduje powstania więzi rodzinno-prawnej pomiędzy rodzicami zastępczymi a dzieckiem, tak jak to ma miejsce w przypadku adopcji. Do rodziny zastępczej kierowane są najczęściej dzieci, które mają nieuregulowaną sytuację prawną – ich biologiczni rodzice mają ograniczoną lub zawieszoną władzę rodzicielską.
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego