PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Wspólność majątkowa małżonków


2010-08-30

Co do zasady z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność majątkowa, czyli tzw. wspólność ustawowa. Oznacza to, że przedmioty majątkowe nabyte przez oboje małżonków lub przez jedno z nich w czasie trwania tej wspólności stanowią ich majątek wspólny.
Zgodnie z przepisami do majątku wspólnego należą przede wszystkim:
•    pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
•    dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
•    środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.
Wspólnością majątkową objęte są również przedmioty zwykłego urządzenia domowego używane przez oboje małżonków, nawet wówczas, gdy zostały one nabyte w drodze dziedziczenia, zapisu czy darowizny (chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił). Jednak jeżeli przedmioty takie zostały nabyte przez powstaniem wspólności, nie wchodzą one do majątku wspólnego.
Co do zasady oboje małżonkowie mają w majątku wspólnym równe udziały. Ich zróżnicowanie dopuszczalne jest jedynie w przypadku łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: przyczynienia się w różnym stopniu do powstania majątku wspólnego oraz zaistnienia ważnych powodów uzasadniających taki podział. Przez te ostatnie Sąd Najwyższy każe rozumieć np. naganne postępowanie małżonka polegające na rażącym lub uporczywym nieprzyczynianiu się do powstania dorobku stosownie do swoich sił i możliwości (por. postanowienie SN z dnia 2 października 1997 r., II CKN 348/97). Przy czym przy ocenie istnienia „ważnych powodów” należy mieć na uwadze całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (postanowienie SN z dnia 5 października 1974 r., III CRN 190/74).
Dopóki pomiędzy małżonkami trwa wspólność ustawowa, żaden z nich nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nawet jeżeli małżonek wie, która część majątku przypadnie mu w razie ustania wspólności, nie ma prawa do samodzielnego rozporządzania czy też zobowiązania się do rozporządzenia udziałem, czy konkretnym przedmiotem będącym częścią majątku wspólnego.
Czym innym jest zarząd majątkiem wspólnym, do którego zobowiązani są oboje małżonkowie. Przepisy nakazują współdziałanie w zarządzie, a jednocześnie w pewnych granicach zezwalają na samodzielne zarządzanie przez jednego z małżonków. Samodzielnym zarządem objęte są przedmioty majątkowe służące jednemu z małżonków do wykonywania zawodu czy prowadzenia działalności zarobkowej.
Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Są nimi:
•    przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
•    przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkobierca lub darczyńca inaczej postanowił;
•    prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom
•    przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
•    prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
•    przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
•    wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
•    przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
•    prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
•    przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Nabycie określonych przedmiotów majątkowych (wierzytelności) z majątku odrębnego małżonka musi wynikać wyraźnie nie tylko z oświadczenia tego małżonka, ale przede wszystkim z całokształtu okoliczności nabycia (por. wyrok SN z dnia 27 listopada 2007 r., IV CSK 258/07).
Małżonkowie mają prawo w każdej chwili inaczej ustalić swój ustrój majątkowy. Poprzez umowę majątkową, zawartą w formie aktu notarialnego, mogą:
•    rozszerzyć wspólność ustawową;
•    ograniczyć wspólność ustawową;
•    ustanowić rozdzielność majątkową;
•    ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.  
Umowa taka może zostać podpisana przez strony jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego; może też być zmieniona lub rozwiązana w każdym czasie. W przypadku rozwiązania umowy w trakcie trwania małżeństwa, jeżeli małżonkowie nie postanowią inaczej, powstanie pomiędzy nimi wspólność ustawowa.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego