PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Zasiedzenie nieruchomości


2009-09-01

Zasiedzenie to instytucja prawa cywilnego, która umożliwia nabycie prawa własności danej rzeczy poprzez długotrwałe jej posiadanie, w sposób w jaki władałby nią jej właściciel. Zasiedzenie wiąże się z utratą własności przez dotychczasowego właściciela, który nie otrzymuje od osoby nabywającej w drodze zasiedzenia nieruchomość żadnego wynagrodzenia, ani ekwiwalentu.

Nabyć przez zasiedzenie można tylko taką rzecz, która może być odrębnym przedmiotem własności. Przez zasiedzenie można nabyć własność rzeczy (nieruchomości gruntowej, budynkowej i lokalowej) lub prawa (służebności lub użytkowania wieczystego).


Podstawowe przesłanki zasiedzenia

 

Kodeks cywilny uregulował zasiedzenie w art. 172 – 176, z wyłączeniem art. 174, który odnosi się do zasiedzenia rzeczy ruchomych. W świetle tych uregulowań wyróżnić można następujące przesłanki nabycia własności przez zasiedzenie: posiadanie samoistne, określony czas posiadania oraz dobra lub zła wiara posiadania. W myśl art. 336 k.c.  posiadaczem samoistnym jest osoba, która faktycznie włada daną nieruchomością, jak jej właściciel. Posiadacz samoistny musi mieć rzeczywistą władzę nad nieruchomością oraz posiadać wolę władania tą nieruchomością, tak jakby był jej właścicielem, a ponadto jego przekonanie musi być uzewnętrznione np. uprawia grunty, płaci podatki.
Obok posiadania samoistnego do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie konieczny jest upływ określonego w ustawie czasu posiadania. Obecnie, tj. od 1.X.1990 r. terminy posiadania wynoszą 20 i 30 lat w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza. Rozstrzygającym momentem dla oceny dobrej, czy złej wiary posiadacza jest data uzyskania posiadania. Późniejsze natomiast zmiany świadomości posiadacza nie mają wpływu na tę ocenę i w konsekwencji na długość okresu potrzebnego dla nabycia własności przez zasiedzenie. Kodeks cywilny, ani też poprzednie przepisy Prawa rzeczowego nie zdefiniowały pojęcia dobrej wiary. Zarówno poprzednio jak i obecnie krótszy termin zasiedzenia jest wyłączony, gdy samoistny posiadacz uzyskał posiadanie w złej wierze.               

Do oceny, czy zachodzą warunki nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza,  że przysługuje mu takie prawo do władania rzeczą, jakie faktycznie wykonuje. W złej wierze jest posiadacz, który wie, że nie przysługuje mu prawo własności (np. korzysta z nieruchomości sąsiedniej wiedząc, że nieruchomość posiada innego właściciela) lub też przy dołożeniu należytej staranności powinien wiedzieć, że nie ma praw własności.
 W latach wcześniejszych, czyli między 1.I.1965 r. a 1.X.1990 r. terminy wymagane do zasiedzenia były krótsze i wynosiły odpowiednio 10 lat dla posiadacza w dobrej wierze  i 20 lat dla posiadacza w złej wierze. Rozróżnienie to ma znaczenie w przypadku, gdy termin zasiedzenia upłynął przed 1.X.1990 r., gdyż wówczas do nabycia własności wystarcza upływ tych krótszych terminów np. jeżeli ktoś posiadał działkę budowlaną od   1 lipca 1979 r. do dziś, w dobrej wierze, to stał się on właścicielem tej działki już z upływem 10 lat,  tj. z upływem 1 lipca 1989 r., ponieważ zastosujemy przepisy poprzednio obowiązujące, mimo iż stwierdzenie tego nabycia następuje później. Obowiązuje tu więc zasada stosowania prawa korzystniejszego dla posiadacza.

Przy obliczaniu czasu posiadania należy też pamiętać o możliwości doliczenia czasu posiadania poprzednika oraz spadkodawcy (art. 176 k.c.). Sposób postępowania przy nabywaniu nieruchomości przez zasiedzenie. Skutek zasiedzenia w postaci uzyskania własności następuje z mocy prawa, wraz z upływem ustawowego terminu, niezależnie od jakichkolwiek czynności posiadacza. Jednakże posiadacz, chcący wykazać swe prawo i np. uzyskać wpis do księgi wieczystej, jako nowy właściciel, musi wystąpić o stwierdzenie nabycia własności poprzez zasiedzenie na drogę sądową, poprzez złożenie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości. Postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem rejonowym, właściwym ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Z wnioskiem wystąpić może każdy zainteresowany. Postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia jest postępowaniem kosztownym i długotrwałym, zwłaszcza, gdy nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej. Pierwszym kosztem w sprawie jest wysoka opłata sądowa, wynosząca 2000 zł, zaś dalsze koszty mogą wynikać z wydatków na biegłych sądowych oraz kosztów ogłoszeń. Osoba występująca o stwierdzenie zasiedzenia zobowiązana jest też wskazać wszystkie osoby zainteresowane wynikiem postępowania. Należy wskazać właściciela danej nieruchomości (lub jego spadkobierców) bez względu na to czy ich prawo zostało stwierdzone i czy wynika np. z dołączonego odpisu z księgi wieczystej. Zainteresowanymi są także posiadacze gruntów sąsiednich, jeśli roszczą sobie prawa do własności danej nieruchomości lub przygranicznych pasów gruntu.

Status uczestników postępowania posiadają wszystkie osoby zainteresowane, bez względu na to, czy wskazał je wnioskodawca, czy też zostały wezwane do udziału w sprawie przez sąd,  mogą więc aktywnie działać w jego toku, popierając wniosek lub zwalczając go za pomocą wszelkich środków dowodowych.

We wniosku należy wskazać świadków (osoby obce), które potwierdzą okres posiadania nieruchomości. Do wniosku należy załączyć niezbędne dokumenty między innymi dokumenty geodezyjne nieruchomości tj. opis i mapę nieruchomości, odpis z księgi wieczystej, jeśli nieruchomość ją posiada, zaświadczenie o odprowadzanych składkach podatku. Wniosek powinien być podpisany przez wnioskodawcę i złożony w tylu egzemplarzach, ilu jest uczestników postępowania. Orzeczenie sądu jest deklaratoryjne i stanowi podstawę wpisu nowego właściciela do księgi wieczystej. Nabycie przez osoby fizyczne prawa własności przez zasiedzenie podlega podatkowi od spadków i darowizn. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie. Podstawę opodatkowania stanowi wartość nieruchomości według stanu w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. 
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego