PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Zdolność do czynności prawnych


2010-03-22


Zdolność do czynności prawnych należy odróżnić od zdolności prawnej osób fizycznych. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili narodzin posiada zdolność prawną czyli zdolność do tego, aby być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego. Posiada ją także nasciturus - dziecko poczęte, jednakże  prawa i obowiązki uzyskuje pod warunkiem, że urodzi się żywe np. dziecko już poczęte w chwili otwarcia spadku może być spadkobiercą lub zapisobiercą,  jeżeli urodzi się żywe.
Początek i koniec osoby fizycznej wyznaczają fakty biologiczne- narodziny i śmierć.

Zdolność do czynności prawnych to możność dokonywania czynności prawnych prowadzących do zaciągania zobowiązań,  nabywania praw i rozporządzania nimi przez własne działanie.
Mając pełną zdolność do czynności prawnych można dokonywać wszelkich czynności prawnych, darować, kupić czy sprzedać dom, samochód, sporządzić testament.
Nie zawsze przysługuje ona każdemu podmiotowi obdarzonemu zdolnością prawną. Jest pojęciem szerszym. Natomiast w stosunku do osób prawnych zakres zdolności do czynności prawnych zbieżny jest ze zdolnością prawną tych osób.         
Polski system prawny uzależnia możność dokonywania czynności prawnych od osiągnięcia odpowiedniej dojrzałości i sprawności umysłowej. W związku z powyższym wyróżnia się:
1. brak zdolności do czynności prawnych,
2. ograniczoną zdolność do czynności prawnych,
3. pełną zdolność do czynności prawnych.

Brak zdolności do czynności prawnych
Brak zdolności do czynności prawnych mają osoby, które nie ukończyły 13 lat oraz osoby całkowicie ubezwłasnowolnione. Ubezwłasnowolnić można osobę po ukończeniu 13 roku życia, ponieważ wcześniej i tak nie posiada zdolności do czynności prawnych. Ubezwłasnowolnienia można dokonać ze względu na chorobę psychiczną, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne, w szczególności pijaństwo lub narkomania występujące w takim stopniu, że uniemożliwiają danej osobie kierowania swoim postępowaniem (art. 13§ 1 KC).   
Czynności prawne dokonywane przez osoby nie mające zdolności do czynności prawnych są nieważne (art.14 § 1 KC). Wyjątek stanowi art. 14 § 2 KC, który stanowi, że jeżeli osoba niezdolna do czynności prawnych zawrze umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (np. kupno biletu czy zeszytu), to staje się ona ważna z chwilą jej wykonania. Gdyby jednak pociągała za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych, to mimo jej wykonania, nie staje się umową ważną.

Ograniczona zdolność do czynności prawnych
Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają osoby, które ukończyły 13 lat, a nie ukończyły jeszcze 18 lat oraz osoby częściowo ubezwłasnowolnione.
Ubezwłasnowolnienie częściowe orzeka sąd z tych samych przyczyn co ubezwłasnowolnienie całkowite, ale tylko co do osoby pełnoletniej, jeżeli jej stan nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc w prowadzeniu jej spraw.
Ograniczoną zdolność do czynności prawnych charakteryzuje:
1. Brak kompetencji do dokonywania pewnych czynności prawnych (np. nie można sporządzić testamentu).
2. System kontroli nad dokonywaniem niektórych czynności prawnych, a mianowicie do dokonania niektórych czynności prawnych (rozporządzających oraz zobowiązujących) konieczne jest uzyskanie zgody przedstawiciela ustawowego lub zezwolenia sądu, dla czynności prawnych, których sam przedstawiciel ustawowy nie mógłby dokonać (np. sprzedaż nieruchomości).
3. Pełna kompetencja do dokonywania pozostałych czynności prawnych, a mianowicie nie wymagają zgody przedstawiciela ustawowego następujące czynności prawne:
• umowy powszechnie zwierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego,
• rozporządzenia zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów postanowi inaczej,
• wszelkie czynności prawne dotyczące przedmiotów majątkowych, które przedstawiciel ustawowy oddał osobie ograniczonej w zdolności do czynności prawnych do swobodnego użytku, z wyjątkiem czynności, do dokonania których nie wystarcza zgoda przedstawiciela ustawowego,
• umowy o pracę, jednakże przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych może za zezwoleniem sądu rozwiązać stosunek pracy, jeżeli sprzeciwia się on dobru tej osoby ( art.22 § 3 Kodeksu pracy).

Pełna zdolność do czynności prawnych
Pełną zdolność do czynności prawnych uzyskuje pełnoletni czyli osoba, która ukończyła 18 rok życia lub wcześniej zawarła związek małżeński, wyjątek ten dotyczy jedynie kobiety, która ukończyła 16 lat i uzyskała zezwolenie sądu na wcześniejsze zawarcie małżeństwa. Zawarcie związku małżeńskiego powoduje uzyskanie przez nią pełnoletności, chociażby małżeństwo zostało następnie unieważnione. 
Pełną zdolność do czynności prawnych zachowuje się do śmierci, chyba że nastąpi ubezwłasnowolnienie lub ustanowienie doradcy tymczasowego w toku postępowania o ubezwłasnowolnienie.
Osoby mające pełną zdolność do czynności prawnych mogą dokonywać wszelkich czynności prawnych zgodnych z obowiązującym prawem.

Podstawa prawna: Kodeks cywilny (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Dz. U. Nr 16 poz. 93 z późniejszymi zmianami).
Słowniczek:
Czynność prawna- to czynność konwencjonalna podmiotu prawa cywilnego, skonstruowana przez system prawny, której treść określa co najmniej w podstawowym zakresie konsekwencje prawne tego zdarzenia prawnego. Koniecznym elementem każdej czynności prawnej jest oświadczenie woli.

Zastaw - jest ograniczonym prawem rzeczowym, polega na zabezpieczeniu wierzytelności konkretną rzeczą ruchomą, w razie niewykonania zobowiązania wierzyciel może zaspokoić swoją wierzytelność z rzeczy obciążonej zastawem.
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego