PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Znalezienie rzeczy


2010-05-14

Czy zawsze wiemy, jak należy się zachować w przypadku znalezienia rzeczy, która do nas nie należy? Czy możemy zatrzymać ją na własność, czy też powinniśmy na własną rękę szukać właściciela? Kiedy mamy prawo oczekiwać znaleźnego?

Odpowiedzi należy poszukiwać w przepisach kodeksu cywilnego i aktach wykonawczych wydanych na ich podstawie. Zgodnie z zawartymi w nich regulacjami osoba, która znalazła zgubioną rzecz, powinna niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie osobę uprawnioną do odbioru rzeczy (czyli z reguły tą, która rzecz zgubiła). Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony do odbioru rzeczy, lub też w przypadku, gdy nie zna miejsca zamieszkania takiej osoby, powinien niezwłocznie zawiadomić o znalezisku właściwy organ państwowy (tzw. organ przechowujący). 
W przypadku znalezienia pieniędzy (chodzi tu o pieniądze będące aktualnie w obiegu), papierów wartościowych, kosztowności czy też rzeczy mających wartość naukową lub artystyczną, znalazca powinien oddać je niezwłocznie na przechowanie właściwemu organowi państwowemu, inne zaś rzeczy znalezione – tylko na żądanie tego organu.
Ustawodawca na równi z rzeczami zgubionymi każe traktować rzeczy porzucone przez właściciela bez zamiaru wyzbycia się ich własności,  a także zwierzęta, które zabłąkały się albo uciekły.
Organ przechowujący nie może odmówić odebrania rzeczy znalezionej, chyba że rzecz nie przedstawia żadnej wartości. Co istotne, jeżeli dostarczenie organowi znalezionej rzeczy jest niemożliwe lub też łączy się z nadmiernymi kosztami, trudnościami czy niebezpieczeństwem, znalazca może ograniczyć się do wskazania miejsca, w którym rzecz się znajduje.
Jeżeli znalazca przechowuje znalezioną rzecz u siebie, jest odpowiedzialny za zachowanie jej w stanie niepogorszonym. Fakt, że przepisy nakazują w tym wypadku odpowiednio stosować przepisy o nieodpłatnym przechowywaniu, pozostaje bez wpływu na rodzaj i zakres odpowiedzialności.
Sytuacja jest nieco inna w przypadku rzeczy, których zewnętrzne cechy lub zamieszczone na nich znaki szczególne wskazują, że stanową one sprzęt lub ekwipunek wojskowy. W takim wypadku znalazca powinien niezwłocznie oddać znalezioną rzecz najbliższej jednostce policji. To samo dotyczy znalezionych dokumentów wojskowych (w tym m.in. legitymacji, książeczek, zaświadczeń wojskowych, karty powołania czy map wojskowych), dokumentów tożsamości (np. dowodu osobistego, tymczasowego zaświadczenia tożsamości, paszportu, dokumentów podróży), jak również rzeczy, których posiadanie wymaga szczególnego zezwolenia (takich jak broń, amunicja, materiały wybuchowe, aparatura  radiowo-nadawcza).
Jeżeli znalazca wywiąże się należycie ze swoich obowiązków, może domagać się wypłaty znaleźnego w wysokości 1/10 wartości rzeczy. Musi on jednak zgłosić swoje żądanie albo organowi przechowującemu w chwili przekazywania mu rzeczy (o czym organ robi wzmiankę w poświadczeniu stwierdzającym odebranie zawiadomienia o znalezieniu rzeczy), albo osobie uprawnionej, najpóźniej w chwili wydania rzeczy przez organ przechowujący. Jest to termin zawity, co oznacza, że uchybienie mu skutkuje wygaśnięciem prawa do żądania znaleźnego.
Jeżeli rzecz została znaleziona w budynku publicznym (np. na poczcie czy w urzędzie) albo w innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności (np. w kinie czy teatrze) czy też w wagonie kolejowym, na statku czy w innym środku transportu publicznego (autobusie lub tramwaju), znalazca jest zobowiązany do przekazania znalezionej rzeczy zarządcy odpowiednio: budynku, pomieszczenia lub środka transportu publicznego. W takich wypadkach nie można przechowywać znalezionej rzeczy u siebie. Co istotne, znalazca nie uzyskuje prawa do znaleźnego.
Z kolei odkryte, przypadkowo znalezione czy pozyskane w wyniku badań archeologicznych przedmioty będące zabytkami archeologicznymi stanowią własność Skarbu Państwa. Kwestie warunków i trybu przyznawania nagród z tego tytułu regulują odrębne przepisy.
Jeżeli znaleziona rzecz ma znaczną wartość materialną, naukową czy artystyczną, a okoliczności, w jakich została znaleziona  powodują, że poszukiwanie właściciela jest oczywiście bezcelowe, należy przekazać ją właściwemu organowi państwowemu. Staje się ona własnością Skarbu Państwa, a znalazcy należy się odpowiednie wynagrodzenie.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 1966 r. w sprawie rzeczy znalezionych – Dz. U. Nr 22, poz. 141 z późn. zm.
  3. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie nagród za odkrycie lub znalezienie zabytków archeologicznych – Dz. U. Nr 71, poz. 650.
     

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego