PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo cywilne

Zwrot kosztów dojazdu świadków


2011-04-13

Przepisy procedury cywilnej, karnej i administracyjnej nakładają na świadków wezwanych przez sąd obowiązek stawiennictwa. Zasady zwrotu kosztów dojazdu były dotychczas zróżnicowane w zależności od cywilnego bądź karnego charakteru sprawy. W dniu 22 marca 2011 r. przyjęte unormowania negatywnie ocenił Trybunał Konstytucyjny.

Podstawowe znaczenie dla ustalania należności świadków ma dekret o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym. Jego przepisy znajdują zastosowanie do należności świadków, biegłych i stron w postępowaniu przed sądami oraz innymi władzami i organami wymiaru sprawiedliwości, jeżeli szczególne przepisy ustawowe nie stanowią inaczej. Takimi szczególnymi przepisami w zakresie spraw cywilnych są postanowienia ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Trybunał Konstytucyjny, wypowiadając się właśnie w związku z rozbieżnością pomiędzy unormowaniami tych dwóch aktów, orzekł że art. 4 ust. 1 dekretu o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Ponieważ przepis traci moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, skutek ten nastąpi w dniu 6 kwietnia 2012 r.

Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży – z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu – według zasad obowiązujących przy obliczaniu należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. W istocie więc w sprawach cywilnych znajdują w tym zakresie zastosowanie przepisy rozporządzenia w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Na gruncie tego aktu dopuszczalny jest zwrot świadkowi kosztów podróży prywatnym samochodem osobowym. Dekret, znajdujący zastosowanie m.in. w sprawach karnych, jest w tym zakresie zdecydowanie mniej korzystny – dopuszcza bowiem jedynie zwrot kosztów podróży w wysokości kosztów przejazdu środkiem transportu masowego (koleją, autobusem itp.) w klasie najniższej, w braku zaś takiego środka – kosztów przejazdu najtańszym z dostępnych środków lokomocji.

W sprawie rozpoznawanej przez Trybunał skarżący był świadkiem w postępowaniu karnym. Na rozprawę dojechał prywatnym samochodem, jednak sąd przyznał mu – w oparciu o zaskarżone przepisy dekretu – jedynie zwrot równowartości ceny biletu kolejowego.

Jak czytamy w komunikacie prasowym wydanym po ogłoszeniu wyroku, „Rodzaj procedury w żaden sposób nie ma wpływu na wysokość kosztów podróży świadka do miejsca wezwania. Przyjęte zróżnicowanie zasad zwrotu kosztów podróży w zależności od rodzaju procedury w żaden sposób nie wiąże się z celem regulacji prawnej, jakim jest zapewnienie zwrotu poniesionych przez świadka kosztów udziału w postępowaniu”. Trybunał zważył również, że gorsza sytuacja świadków w postępowaniu karnym w zakresie zwrotu kosztów godzi w interes publiczny, „może bowiem negatywnie nastawiać świadków w postępowaniu karnym do realizacji obowiązku składania zeznań przed sądem”.

Podstawa prawna:
1. Dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym – Dz. U. Nr 49, poz. 445 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.
3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju  Dz. U. Nr 236, poz. 1990 z późn. zm.
4. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2011 r., SK 13/08 – Dz. U. Nr 72, poz. 389.

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego