PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo finansowe

Konsekwencje spóźnionego opłacania składek


2013-07-15

 Osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia jej wykonywania są zobowiązane do odprowadzania składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz zdrowotne. Opłacanie ubezpieczenia chorobowego nie jest obowiązkowe i wiele osób z niego rezygnuje. Są jednak i tacy przedsiębiorcy, którzy decydują się na odprowadzanie składek, aby nabyć prawa do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, jak również zasiłku macierzyńskiego czy opiekuńczego.

 
Osoba prowadząca działalność gospodarczą jest tzw. płatnikiem, to znaczy, że to na niej ciąży obowiązek odprowadzania wszelkich składek na ubezpieczenia. Jeżeli składki nie zostaną opłacone w terminie, prowadzący działalność będzie z tego tytułu ponosił negatywne konsekwencje. Najdotkliwszą jest odmowa wypłaty zasiłku lub świadczenia w przypadku ziszczenia się okoliczności uzasadniających ich przyznanie. 
 
Zgodnie z przepisami w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność oraz osób z nimi współpracujących, jak również innych osób, które dobrowolnie zdecydowały się na objęcie ubezpieczeniami, ubezpieczenie chorobowe ustaje m.in. od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie. Należy jednak zastrzec, że jeżeli w omawianej sytuacji za część miesiąca został pobrany zasiłek chorobowy, ubezpieczenie chorobowe ustaje od dnia następującego po dniu, za który zasiłek ten przysługuje. 
 
Powyższa regulacja oznacza, że jeżeli osoba objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym:
nie opłaci w ogóle należnej składki,
opłaci składkę z opóźnieniem, tzn. po 10 dniu miesiąca, 
opłaci składkę co prawda terminowo, ale w niepełnej wysokości
 ZUS nie wypłaci jej żadnego świadczenia z ubezpieczenie chorobowego.  
 
Zgodnie bowiem z panującym poglądem pojęcie „nieopłacenie w terminie składki” obejmuje właśnie takie trzy sytuacje. Można jednak spotkać się z inną interpretacją tego przepisu, która zakłada, że opłacenie składki w niepełnej wysokości nie powoduje ustania ubezpieczenia, może jednak stanowić podstawę do naliczenia odsetek za zwłokę lub wymierzenia dodatkowej opłaty przez ZUS. 
 
Ustanie ubezpieczenia, o którym mowa powyżej, następuje z mocy prawa, co oznacza, że ZUS nie wydaje w tej sprawie żadnej decyzji, nie wzywa do zapłaty, nie informuje płatnika o zaistniałej sytuacji. Najczęściej osoba chcąca skorzystać ze świadczeń ubezpieczenia chorobowego dowiaduje się o ustaniu prawa do świadczeń dopiero w chwili, gdy na skutek przedłożenia do ZUS zwolnienia lekarskiego zakład odmawia wypłaty zasiłku. 
 
W konsekwencji osoba nieopłacająca w terminie składki:
jeżeli zachoruje  nie otrzyma ani zasiłku chorobowego, ani świadczenia rehabilitacyjnego,
jeżeli urodzi albo przyjmie dziecko na wychowanie  nie dostanie zasiłku macierzyńskiego,
jeżeli będzie musiała sprawować osobistą opiekę nad:
dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat, z powodu nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza, albo  porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi sprawowanie opieki, albo pobytu małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, w szpitalu,
chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat,
chorym małżonkiem, rodzicem, teściami, dziadkami, wnukami, rodzeństwem, starszymi dziećmi  wspólnie z nią zamieszkującymi w czasie sprawowania opieki
 nie otrzyma zasiłku opiekuńczego za okres niewykonywania pracy z tego powodu .
 
Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że stanie się tak również wówczas, gdy osoba płaci regularnie składki na ubezpieczenie chorobowe, jednak robi to zawsze z opóźnieniem. 
 
Warto wiedzieć, że w uzasadnionych przypadkach ZUS, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie.  Może to jednak nastąpić wyłącznie w uzasadnionych sytuacjach, dlatego składający wniosek powinien wskazać przyczyny, które uniemożliwiły mu dotrzymanie terminu płatności. Wniosek należy złożyć na specjalnym formularzu US-10, dostępnym na stronach ZUS. 
 
Przy rozpatrywaniu wniosku ZUS bada wszelkie okoliczności sprawy, w tym m.in. czy wnioskujący posiada zaległości w opłacaniu składek, czy uiszcza je w pełnej wysokości, jak często występuje z wnioskiem o wyrażenie zgody na opłacenie składki po terminie oraz jak często przedkłada zwolnienia lekarskie. Następnie ZUS wydaje stosowną decyzję, w której powinien wskazać kryteria, jakimi kierował się, odmawiając lub udzielając zgody na takie rozwiązanie. Decyzja ta podlega zaskarżeniu do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Brak zgody ZUS na opłacenie składek po terminie może być kontrolowany także przez sądy rozpoznające sprawy na skutek odwołania od decyzji ZUS odmawiającej wypłaty danego zasiłku. W takim przypadku sąd powinien zbadać termin opłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenie oraz ewentualną zasadność odmowy wyrażenia przez organ rentowy zgody na opłacenie składek po terminie.
 
Jeżeli ZUS wyrazi zgodę na opłacenie składki po terminie, ciągłość ubezpieczenia zostaje przywrócona. W konsekwencji prowadzący działalność (osoba z nim współpracująca) odzyskuje prawo do ubiegania się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego. Należy również podkreślić, że jeżeli ubezpieczony nie zdecyduje się na złożenie takiego wniosku albo taki wniosek zostanie rozpatrzony negatywnie, dalsze sumienne i terminowe opłacanie należnej składki nie spowoduje ponownego objęcia ubezpieczeniem. Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że opłacenie po ustaniu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego składki po upływie terminu, w którym powinna być opłacona, nie powoduje ponownego nawiązania stosunku tego ubezpieczenia. Wiedza na ten temat jest o tyle ważna, że przerwanie ciągłości ubezpieczenia chorobowego poprzez choćby tylko jednorazowe nieopłacenie składki w terminie powoduje, że po ponownym objęciu ubezpieczeniem chorobowym (nawet niezwłocznym, tzn. w kolejnym miesiącu) znów obowiązuje okres karencyjny wypłaty zasiłku chorobowego, wynoszący 90 dni. 
 
Jeżeli zatem osoba otrzyma z ZUS decyzję odmawiającą prawa do świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, powinna jak najszybciej jednocześnie:
odwołać się od takiej decyzji – można to bowiem zrobić wyłącznie w ciągu 30 dni od chwili otrzymania decyzji,
napisać wniosek o przywrócenie terminu do opłacenia składki. 
 
Na koniec należy podkreślić, że pracownik, który podlega obowiązkowo wszystkim rodzajom ubezpieczeń społecznych, sam nie jest płatnikiem składek na te ubezpieczenia (obowiązek ten ciąży na pracodawcy) i w związku z tym nie ponosi konsekwencji opóźnień w uiszczaniu składek. Dlatego jeżeli nawet pracodawca dopuszcza się zwłoki w przekazywaniu do ZUS należności, nie pozbawia to pracownika prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. 
 
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa  tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 z późn. zm.
 
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego