PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo finansowe

Kredyt konsumencki


2011-08-12

Już za kilka miesięcy zacznie obowiązywać nowa ustawa o kredycie konsumenckim, która ma zapewnić szerszą niż dotychczas ochronę prawną osobom korzystającym z ofert kredytowych dla konsumentów. Zawarte w ustawie regulacje mają ułatwić potencjalnym kredytobiorcom wybór najkorzystniejszego dla nich kredytu. Projektodawcy zakładają, że takie świadome podejmowanie decyzji będzie przeciwdziałać nadmiernemu zadłużaniu się konsumentów, którzy z uwagi na nieczytelne lub wprowadzające w błąd informacje podejmują niewłaściwe decyzje.

Nową regulacją objęte będą umowy o kredyt konsumencki, w tym także te udzielane przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK-i), kredyty zabezpieczane rzeczowo (hipoteczne i lombardowe) oraz kredyty krótkoterminowe (tzw. chwilówki).

Za umowę o kredyt konsumencki ustawa każe uważać w szczególności:
•    umowę pożyczki,
•    umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego,
•    umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli konsument jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem spełnienia świadczenia,
•    umowę o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia,
•    umowę o kredyt odnawialny.

Ponad trzykrotnie podwyższony został limit kwoty pozwalający zakwalifikować kredyt jako konsumencki; będzie on wynosił 255 tys. zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż polska. Dolny limit nie został ustalony. Zdaniem projektodawców mogłoby to bowiem prowadzić do działań zmierzających do obchodzenia przez kredytodawców przepisów ustawy poprzez zawieranie z tym samym konsumentem kilku umów kredytowych opiewających na kwoty poniżej dolnego limitu.

Nowością jest uregulowanie obowiązków informacyjnych nie tylko kredytodawców, ale i pośredników kredytowych, którzy już na etapie reklamy dotyczącej kredytu konsumenckiego będą musieli przekazywać konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny informacje dotyczące:
•    stopy oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu,
•    całkowitej kwoty kredytu,
•    rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania,
•    zakresu umocowania do dokonywania czynności faktycznych i prawnych oraz współpracy z kredytodawcami (dotyczy pośredników kredytowych).

Dodatkowo, jeżeli będzie tego wymagał rodzaj oferowanego kredytu, konieczne będzie wskazanie:
•    czasu obowiązywania umowy;
•    całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta oraz wysokości rat;
•    ceny towaru lub usługi oraz kwoty wszystkich zaliczek w przypadku umowy o kredyt przewidującej odroczenie płatności;
•    obowiązku zawarcia umowy dodatkowej (np. umowy ubezpieczenia) wraz z rzeczywistą roczną stopą oprocentowania  informacja ta będzie musiała być dodatkowo zamieszczona, jeżeli do uzyskania kredytu na warunkach określonych w reklamie niezbędne będzie zawarcie takiej umowy dodatkowej, zaś jej kosztów nie będzie można z góry określić.

Zarówno kredytodawca, jak i pośrednik kredytowy będą musieli ponadto wyjaśnić konsumentowi nie tylko treść informacji przekazanych przed zawarciem umowy, ale również znaczenie poszczególnych postanowień umowy. Udzielane przez nich wyjaśnienia będą musiały zostać dostosowane do poziomu klienta, tak aby mógł on świadomie podjąć decyzję dotyczącą umowy. Co więcej, aby konsument miał możliwość dokładniejszego przeanalizowania oferty oraz zbadania, czy podoła obowiązkom związanym z zaciągnięciem kredytu, będzie mógł poprosić o przygotowanie (bezpłatnie) projektu umowy o kredyt. Warunkiem koniecznym do przygotowania projektu będzie jednak spełnianie przez konsumenta warunków do udzielenia kredytu.
Przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki kredytodawca będzie zobowiązany do dokonania oceny ryzyka kredytowego konsumenta.

Nowością jest także spoczywający na kredytodawcy i pośredniku kredytowym obowiązek przekazywania konsumentowi przed zawarciem umowy (a w przypadku umów zawieranych na odległość  niezwłocznie po jej zawarciu) na trwałym nośniku szeregu informacji dotyczących kredytu, w tym m.in. o rodzaju kredytu, stopie oprocentowania oraz warunkach jej zmiany, całkowitej kwocie kredytu, terminach wypłaty kredytu, rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, zasadach i terminach spłaty kredytu (w odpowiednich przypadkach kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy), obowiązku zawarcia umowy dodatkowej (w szczególności umowy ubezpieczenia),warunkach odstąpienia od umowy oraz prawie do wcześniejszej spłaty kredytu.

Umowa o kredyt konsumencki, co do zasady, powinna być zawarta na piśmie, chyba że inne przepisy będą przewidywały formę szczególną. Niedochowanie formy pisemnej nie będzie co prawda skutkowało nieważnością umowy (przepisy nie przewidują takiego skutku), jednak uchybienie takie jest zagrożone karą.
 
Korzystna dla konsumentów jest regulacja wyłączająca dopuszczalność zabezpieczenia kredytu konsumenckiego wekslem na zlecenie.

Jeżeli konsument zawrze umowę o kredyt na czas określony, przez cały okres jej obowiązywania będzie mógł domagać się przesyłania (bezpłatnie) harmonogramu spłaty, wskazującego m.in. wysokość raty kredytu z wyodrębnionymi poszczególnymi składnikami (kapitałem, odsetkami i innymi kosztami).

Nowe przepisy przewidują również korzystną dla konsumentów regulację na wypadek naruszania przez kredytodawcę przepisów ustawy. W takim wypadku kredytobiorca będzie mógł skorzystać z sankcji kredytu darmowego, tzn. zwrócić kredyt bez odsetek i innych kosztów. Konieczne będzie w takim wypadku złożenie kredytodawcy stosownego oświadczenia. Z uprawnienia tego będzie można skorzystać jednak tylko w ciągu roku od dnia wykonania umowy.

Ustawa przewiduje również możliwość spłaty kredytu przed terminem. Konsument może skorzystać z tego prawa w każdym czasie, dokonując spłaty w całości lub tylko w części. Kredytodawca nie będzie mógł przy tym ograniczyć tego prawa przez wprowadzenie wymogu poinformowania go o zamiarze dokonania wcześniejszej spłaty.
Jeżeli konsument zdecyduje o spłacie (chociażby części) kredytu przed terminem, całkowity koszt kredytu zostanie obniżony o koszty przypadające za okres, o który skrócony został czas obowiązywania umowy. Jeśli zdarzy się tak, że koszty te kredytobiorca poniesie wcześniej (przed przedterminową spłatą)  również będą musiały być one zwrócone.
Warto przy tym wiedzieć, że nowa ustawa zezwala kredytodawcy na ustalenie w umowie, w związku z przedterminową spłatą, stosownej rekompensaty w wysokości nie wyższej niż  1% (jeżeli okres między datą spłaty a uzgodnionym terminem spłaty przekracza rok) lub 0,5% (przy okresie nieprzekraczającym roku) spłacanej części kredytu. Co istotne, prowizja nie może być wyższa niż:
•    wysokość odsetek, które konsument byłby zobowiązany zapłacić w okresie między spłatą a uzgodnionym terminem,
•    koszty bezpośrednie ponoszone przez kredytodawcę w związku ze spłatą.

Wszelkie rozliczenia w tym zakresie powinny zostać dokonane w ciągu 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty kredytu w całości.

Kredyt odnawialny będzie mógł być przez konsumenta wypowiedziany w każdym czasie, bez dodatkowych opłat.

Przepisy ustawy dają również konsumentowi prawo do odstąpienia od umowy o kredyt w ciągu 14 dni od jej zawarcia (a więc dłużej niż do tej pory), bez podania przyczyny. Zarówno kredytodawca, jak i pośrednik kredytowy będą zobowiązani przy zawieraniu umowy do dostarczenia konsumentowi wzoru stosownego oświadczenia o odstąpieniu.

Termin do odstąpienia będzie zachowany, jeżeli konsument przed jego upływem złoży lub wyśle pod wskazany przez kredytodawcę lub pośrednika kredytowego adres otrzymane od jednego z tych podmiotów oświadczenie o odstąpieniu.

Jedynymi kosztami, jakie konsument będzie musiał ponieść w przypadku odstąpienia od umowy, są odsetki przypadające za okres od dnia wypłaty do dnia spłaty kredytu (tj. dnia przekazania środków pieniężnych kredytodawcy) oraz ewentualnie bezzwrotne koszty poniesione przez kredytodawcę na rzecz organów administracji publicznej, jak również opłaty notarialne. Zwrot wypłaconej przez kredytodawcę kwoty będzie musiał zostać dokonany niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Jeżeli postanowienia umowy o kredyt będą mniej korzystne niż przewidują to przepisy ustawy, tzn. będą ograniczać lub wyłączać zawarte w niej uprawnienia, w miejsce wadliwych postanowień wchodzić będą odpowiednie przepisy ustawy.

Dodatkową gwarancję wykonywania przez kredytodawców i pośredników kredytowych wynikających z ustawy obowiązków jest ustanowienie sankcji karnej. Naruszenie obowiązków informacyjnych (również w zakresie reklamy), przewidzianych przepisami ustawy wymagań co do treści umowy o kredyt, jak również pominięcie obowiązku doręczenia jej dokumentu, a także niedopełnienie obowiązku oceny ryzyka zagrożone jest karą grzywny.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r.  o kredycie konsumenckim  Dz. U. Nr 126, poz. 715.

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego