PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo finansowe

Postępowanie kontrolne


2010-05-28

 

Bez względu na to, czy jesteś podatnikiem, płatnikiem,  inkasentem, czy też następcą prawnym tych podmiotów, organ podatkowy ma prawo sprawdzić, czy należycie wywiązujesz się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Kontrola wszczynana jest z urzędu, przy czym organ kontrolujący ma, co do zasady, obowiązek wcześniejszego powiadomienia o planowanej kontroli.

 

Organ powinien przystąpić do czynności kontrolnych nie wcześniej niż w 8. i nie później niż w 30. dniu od chwili dostarczenia zawiadomienia. Jeżeli organ chciałby rozpocząć kontrolę wcześniej, musi uzyskać zgodę kontrolowanego. W przypadku niepodjęcia czynności w ciągu 30 dni wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia.

 

Zawiadomienie o kontroli zawiera: oznaczenie organu, datę i miejsce wystawienia, oznaczenie kontrolowanego, wskazanie zakresu kontroli, pouczenie o prawie złożenia korekty deklaracji oraz podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia.

 

Urzędnik, który zapuka do naszych drzwi, ma obowiązek przedstawić nam nie tylko legitymację służbową, ale również imienne upoważnienie do podjęcia czynności kontrolnych. Musi się w nim znaleźć: oznaczenie organu, data i miejsce wystawienia, imię i nazwisko kontrolującego oraz numer jego legitymacji służbowej, podstawa prawna przeprowadzanej kontroli, określenie zakresu kontroli oraz podmiotu kontrolowanego, data rozpoczęcia i planowany termin zakończenia czynności kontrolnych, podpis osoby udzielającej upoważnienia (z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji) oraz pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego.

 

Dokładna analiza upoważnienia przedstawionego przez urzędnika jest istotna z kilku względów. Po pierwsze, upoważnienie, które nie zawiera wszystkich wskazanych powyżej elementów, nie może stanowić podstawy do przeprowadzenia kontroli. Po drugie, zakres kontroli nie może wykraczać poza ramy wskazane w upoważnieniu.

 

Czynności kontrolnych należy, co do zasady, dokonywać w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego wskazanej (podatnik, płatnik, inkasent lub ich następcy prawni mają bowiem prawo wyznaczyć jedną lub kilka osób upoważnionych do reprezentowania ich w zakresie kontroli podatkowej; jeżeli tego nie uczynią, z chwilą rozpoczęcia kontroli zobowiązani są do wskazania osoby, która w przypadku ich nieobecności będzie ich reprezentowała), a w wyjątkowych wypadkach również w obecności innego pracownika kontrolowanego lub przywołanego świadka (funkcjonariusza publicznego, niebędącego jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę). Kontrolowany ma prawo zrezygnować z uczestnictwa w czynnościach kontrolnych.

 

Kontrola powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu. Jeżeli kontrolujący nie będą w stanie przeprowadzić wszystkich niezbędnych czynności we wskazanym czasie, mają obowiązek powiadomić o tym kontrolowanego, wskazując powody przedłużenia kontroli, jak również nowy termin jej zakończenia. Zawiadomienie powinno mieć formę postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Wielokrotne przedłużanie kontroli może mieć jednak miejsce wyłącznie wówczas, gdy wymaga tego podstawowa dyrektywa prawdy materialnej; nie mogą to więc być powody błahe (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 października 2009 r., III SA/Wa 1236/09).

 

Kontrolowany może bronić się przed opieszałością urzędników. Jednym ze sposobów jest instytucja ponaglenia, którą przewidują przepisy ordynacji podatkowej. Jest to szczególny środek zaskarżenia. W wyniku złożenia go organ wyższej instancji jest zobligowany zająć stanowisko w kwestii wytkniętej bezczynności (postanowienie WSA w Lublinie z dnia 20 października 2008 r. I SAB/Lu 9/08). Ponaglenie wnosi się do organu podatkowego wyższego stopnia, a jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej – do ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

 

Przepisy ordynacji podatkowej nie określają formy, w jakiej powinien działać organ podatkowy rozpatrujący ponaglenie. Sądy administracyjne w swoich orzeczeniach wskazują jednak, że niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie kwestii ponaglenia jest negatywne, czy też pozytywne, właściwą formą jest w tym wypadku postanowienie, na które nie służy zażalenie. Ponaglenie powinno być rozpatrzone niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od momentu jego wniesienia. Jeżeli ponaglenie zostanie uznane za uzasadnione, rozpatrujący je organ podatkowy wyznacza dodatkowy termin na załatwienie sprawy. Organ wyższego stopnia nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy w toku rozpatrywania ponaglenia.

 

Rozpatrzenie ponaglenia należy odróżnić od kwestii wyjaśnienia przyczyn uchybienia terminowi oraz ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a także ewentualnego podjęcia środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Jako czynności o charakterze nieprocesowym powinny być one podejmowane w trybie pragmatyk służbowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2008 r., III SAB/Gl 17/07).

 

Po rozpatrzeniu ponaglenia przez organ stronie przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym. Sam fakt wniesienia ponaglenia do właściwego organu podatkowego nie jest wystarczający – ponaglenie musi zostać rozpatrzone. Konieczne jest bowiem wyczerpanie środków zaskarżenia, czyli musi mieć miejsce sytuacja, w której stronie nie przysługuje ani zażalenie, ani odwołanie, ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

 

Niedoręczenie zawiadomienia o przedłużeniu terminu do przeprowadzenia czynności kontrolnych przed upływem tego terminu nie powoduje z mocy prawa zakończenia kontroli (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008 r. I SA/Po 83/07). Z kolei prowadzenie kontroli podatkowej po upływie wyznaczonego terminu, w przypadku niewyznaczenia nowego terminu, jest bezskuteczne, bowiem dokumenty dotyczące czynności kontrolnych przeprowadzonych po terminie nie stanowią dowodu w sprawie.

 

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.

  2. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.

     

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego