PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo finansowe

Zleceniobiorcy i przedsiębiorcy na urlopie wychowawczym


2013-09-09

 Z urlopu wychowawczego korzystać mogą wyłącznie osoby będące pracownikami, to znaczy zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Jednak od dnia 1 września 2013 r. m.in. prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub wykonujący pracę zarobkową na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, jak również osoby współpracujące z nimi mogą korzystać z uprawnienia podobnego do urlopu wychowawczego.

 
W związku ze zmianami zdefiniowane zostało pojęcie osoby sprawującej osobistą opiekę nad dzieckiem. W rozumieniu przepisów ubezpieczeniowych chodzi o osobę fizyczną sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem własnym lub swojego małżonka, lub dzieckiem przysposobionym, przez okres do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 5. roku życia; w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki tej osoby, opieka taka (analogicznie jak przy urlopie wychowawczym) może być sprawowana przez okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. 
 
Zgodnie z nowymi rozwiązaniami przedsiębiorca, który nie zatrudnia pracowników i prowadzi działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy, ma możliwość zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na czas sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż przez wskazany powyżej okres, czyli odpowiednio przez 3 lub 6 lat. Z uprawnienia tego przedsiębiorca, na wzór urlopu wychowawczego, może korzystać jednorazowo w całości lub w nie więcej niż czterech częściach. 
 
Urlop wychowawczy jest rodzajem urlopu bezpłatnego (tylko osoby o najniższych dochodach mogą w tym czasie pobierać przez pewien okres stosowny zasiłek). Podczas przebywania na takim urlopie za pracownika opłacane są jednak składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne. 
 
Do tej pory osoby, które z racji sprawowania opieki nad dzieckiem przerywały (zaprzestały lub zawiesiły) działalność zarobkową, nie podlegały ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, jak również ubezpieczeniu zdrowotnemu (chyba że mimo wszystko samodzielnie opłacały takie składki). Obecnie rozszerzony został krąg osób, za które za czas rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem opłacane są z budżetu państwa składki emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Należą do nich:
osoby, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy i zaprzestały jej prowadzenia albo zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem,
osoby, które przez okres co najmniej 6 miesięcy prowadziły inną niż określona w przepisach o swobodzie działalności gospodarczej pozarolniczą działalność, w tym twórcy i artyści, osoby wykonujące wolny zawód, wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej, które to osoby w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem zaprzestały jej prowadzenia,
zleceniobiorcy, którzy przez okres co najmniej 6 miesięcy wykonywali pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, którzy w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem zaprzestali jej wykonywania,
osoby współpracujące ze wskazanymi powyżej osobami przez okres co najmniej 6 miesięcy (chodzi tu o małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia), które zaprzestały tej współpracy,
osoby duchowne, podlegające z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym przez okres co najmniej 6 miesięcy.
 
Co istotne, warunek prowadzenia pozarolniczej działalności, działalności zarobkowej i współpracy lub bycia osobą duchowną przez okres co najmniej 6 miesięcy uważa się za spełniony, jeżeli osoby, o których mowa w ust. 1, podlegały z tych tytułów nieprzerwanie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym bezpośrednio przed dniem rozpoczęcia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i opłacały składki na te ubezpieczenia.
 
Osoby, które nie były do tej pory ubezpieczone wcale lub bezpośrednio przed rozpoczęciem sprawowania opieki albo których staż ubezpieczeniowy nie jest wystarczający (tzn. nieprzerwany okres ubezpieczenia jest krótszy niż 6 miesięcy), z racji sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem na terenie Polski mogą zostać objęte przez okres sprawowania takiej opieki obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym.
 
Z uprawnienia do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami (czy to emerytalnym, rentowym i zdrowotnym, czy też wyłącznie emerytalnym) z tytułu sprawowania opieki nad małym dzieckiem może skorzystać tylko jeden z rodziców. Oznacza to, że nie będą za niego opłacane składki na ubezpieczenie, jeżeli drugi z rodziców korzysta już z jednego ze wskazanych powyżej uprawnień (tzn. są za niego opłacane składki na ubezpieczenie z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem) lub jest objęty ubezpieczeniem w związku z przebywaniem na urlopie wychowawczym, pobiera zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
 
Ponadto uprawnienie to nie przysługuje osobom, które mają ustalone prawo do emerytury lub renty albo mają inny tytułu rodzący obowiązek ubezpieczeń społecznych (czyli opłacane są już za nie składki z innych tytułów). O objęcie ubezpieczeniem z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem nie może zatem ubiegać przedsiębiorca, który co prawda zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, ale jednocześnie jest zatrudniony na umowy o pracę nakładczą.
 
Zgłoszenie do ubezpieczeń wskazanych powyżej osób, jak również wyrejestrowanie z tych ubezpieczeń należy do ZUS. Osoby, które będą korzystały z uprawnienia, muszą dostarczyć do ZUS:
skrócony akt urodzenia dziecka,
oświadczenie o zamiarze podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym lub odpowiednio ubezpieczeniu emerytalnemu oraz
w przypadku gdy dziecko, nad którym ma być sprawowana opieka, jest niepełnosprawne  orzeczenie o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.
 
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.
3. Ustawa z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 983.
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego