PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo pracy

Odpowiedzialność pracownika za powierzone mienie


2014-01-10

 Zgodnie z przepisami pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się np. pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności, narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, środki ochrony indywidualnej, odzież i obuwie robocze, odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu.

 
Aby można było mówić o takiej odpowiedzialności, konieczne jest spełnienie kilku warunków. 
 
Po pierwsze, pracodawca musi powierzyć pracownikowi mienie w prawidłowy sposób. Oznacza to konieczność rzeczywistego przekazania pracownikowi określonego mienia, i to w okolicznościach umożliwiających mu jego zwrot albo wyliczenie się z niego. Pracownik musi mieć zatem możliwość:
dysponowania takim mieniem w warunkach zapewniających możliwość jego zabezpieczenia przed dostępem osób nieuprawnionych;
utrzymania mienia w stanie zgodnym z jego przeznaczeniem;
dokonania zwrotu lub wyliczenia się z powierzonego mienia  obowiązek zwrotu zachodzi w przypadku rzeczy oznaczonych co do tożsamości (np. narzędzi, ubioru), natomiast obowiązek wyliczenia się w przypadku rzeczy oznaczonych co do gatunku (np. pieniędzy). 
 
Zasadne (i konieczne do ewentualnego wykazania przez pracodawcę wysokości poniesionej szkody) jest sporządzenie spisu z natury powierzanego mienia, tzn. przeprowadzenie na podstawie stanu faktycznego (a nie ewidencyjnego) inwentaryzacji początkowej i końcowej, wskazującej składniki oraz wartość przekazywanego pracownikowi mienia. 
 
Po drugie, do przyjęcia takiej odpowiedzialności nie jest konieczne złożenie przez pracownika pisemnego oświadczenia o przyjęciu odpowiedzialności za powierzone mienie czy też deklaracji o przyjęciu takiej odpowiedzialności. Pracownik może zatem przyjąć odpowiedzialność za mienie w sposób dorozumiany, tzn. poprzez objęcie mienia w posiadanie, złożenie podpisu na dokumencie odbioru, a nawet poprzez podpisanie umowy o pracę, z której wynika (pośrednio lub bezpośrednio), że charakter obowiązków pracowniczych wiąże się z opieką nad powierzonym mu mieniem.
 
Po trzecie, nie każde mienie wykorzystywane rutynowo u danego pracodawcy w procesie pracy jest mieniem powierzonym, rodzącym omawianą odpowiedzialność. Decydujący jest obowiązek zwrotu lub wyliczenia się. Nieważne jest przy tym, czy powierzone pracownikowi mienie stanowi własność zatrudniającego go pracodawcy, czy też osób trzecich; pracodawca ma bowiem możliwość i prawo powierzenia pracownikowi mienia niestanowiącego jego własności, np. wynajmowanego.
 
Warunkiem niezbędnym do przyjęcia omawianej odpowiedzialności jest także zawinione przez pracownika niedopełnienie obowiązków w zakresie pieczy nad powierzonym mieniem i szkoda pozostająca w związku z tymi zaniedbaniami. 
 
Za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się pracownik odpowiada w pełnej wysokości, tzn. odpowiada za rzeczywistą stratę oraz ewentualne utracone korzyści. Wysokość odszkodowania nie jest zatem ograniczona do kwoty 3-miesięcznego wynagrodzenia pracownika. 
 
Istnieje również możliwość, aby kilku pracowników przyjęło wspólną odpowiedzialność materialną za mienie powierzone im łącznie z obowiązkiem wyliczenia się. W tym celu konieczne jest jednak zawarcie przez pracowników i pracodawcę specjalnej pisemnej umowy o współodpowiedzialności materialnej. 
 
Zgodnie z przepisami:
umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej musi mieć formę pisemną, inaczej będzie nieważna;
umowę muszą zawrzeć wszyscy pracownicy mający dostęp do mienia;
każda zmiana w składzie pracowników objętych wspólną odpowiedzialnością materialną wymaga zawarcia nowej umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej;
pracownicy ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną odpowiadają w częściach określonych w umowie; w razie stwierdzenia, że niedobór w całości lub w części został spowodowany przez niektórych pracowników, za całość niedoboru lub określoną jego część odpowiadają tylko sprawcy szkody, co nie wyłącza ich odpowiedzialności za resztę niedoboru wraz z pozostałymi pracownikami na zasadach odpowiedzialności wspólnej;
pracownik może wypowiedzieć umowę o wspólnej odpowiedzialności materialnej na piśmie na 14 dni naprzód; w takim przypadku do przeprowadzenia  inwentaryzacji należy przystąpić przed upływem okresu wypowiedzenia tej umowy;
umowa może zostać wypowiedziana zarówno przez pracownika, jak i pracodawcę;
pracownik ma prawo odstąpienia od umowy ze skutkiem na przyszłość, jeżeli rozliczenie mienia wykaże niedobór; ponoszący wspólną odpowiedzialność pracownik może tak uczynić w ciągu 3 dni od powzięcia wiadomości o stwierdzonym niedoborze;
nie można zawrzeć umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej z osobami, które nie pozostają w stosunku pracy z danym pracodawca. 
 
Bez względu na to, czy pracownik ponosi omawianą odpowiedzialność sam, czy też na mocy umowy z innymi pracownikami, nie będzie odpowiadał za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia. Poza tym pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, a w szczególności nie odpowiada za szkodę wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka.
 
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego