PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo pracy

Regulamin pracy a układ zbiorowy


2010-10-15

Jakie uregulowania powinny znaleźć się w regulaminie pracy, a jakie  w układzie zbiorowym pracy?
Zakres przedmiotowy regulaminu pracy określa szczegółowo art. 104 i 104¹ k.p. W przypadku układu zbiorowego pracy problematykę tę reguluje art. 240 k.p.
Zgodnie z powołanymi przepisami, regulamin pracy ustala organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników, w tym w szczególności:
•    organizację pracy, warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, a także w odzież i obuwie robocze oraz w środki ochrony indywidualnej i higieny osobistej,
•    systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy, godziny pory nocnej,
•    termin, miejsce, czas oraz częstotliwość wypłaty wynagrodzenia,
•    wykazy prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz kobietom,
•    rodzaje prac i wykaz stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym w celu odbywania przygotowania zawodowego,
•    wykaz lekkich prac dozwolonych pracownikom młodocianym zatrudnionym w innym celu niż przygotowanie zawodowe,
•    obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, w tym także sposób informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą,
•    przyjęty u danego pracodawcy sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
•    informacje o karach porządkowych lub pieniężnych z tytułu odpowiedzialności porządkowej pracowników.
Określony przez kodeks pracy zakres spraw, które powinny zostać objęte regulaminem, jest pewnym minimum. Oznacza to, że pracodawca może zamieścić w nim dodatkowe postanowienia, wykraczające poza ramy określone w przepisach. Istotne jest jednak, że regulacje te nie tylko nie mogą pozostawać w sprzeczności z normami prawa pracy, ale również nie mogą kształtować pozycji pracowników w sposób mniej korzystny niż przewidują to ustawy, akty wykonawcze do ustaw, układy zbiorowe pracy i inne porozumienia zbiorowe. Regulamin powinien służyć zapewnieniu prawidłowego przebiegu procesu pracy z poszanowaniem praw i obowiązków stron stosunku pracy.
Regulamin pracy ustala pracodawca w uzgodnieniu w zakładową organizacją związkową (chyba że taka u pracodawcy nie działa). Jeżeli strony w ustalonym terminie nie osiągną porozumienia w tym zakresie, regulamin pracy ustala sam pracodawca.
Jeżeli zakład pracy zatrudnia co najmniej dwudziestu pracowników, wydanie regulaminu jest, co do zasady, obowiązkowe. Nie jest to jednak konieczne, jeżeli  organizacja i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki stron stosunku pracy, w zakresie wskazanym przez art. 104¹ § 1 k.p., są określone w postanowieniach układu zbiorowego pracy. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że niektóre kwestie organizacyjno-porządkowe mogą być wyczerpująco określone wyłącznie na szczeblu zakładowym. W praktyce zatem tylko zakładowy układ zbiorowy będzie w stanie sprostać wymaganiom stawianym przez art. 104 § 2 k.p.
Jeżeli układ zbiorowy pracy reguluje kwestie organizacyjno-porządkowe tylko w pewnym zakresie, treść regulaminu może obejmować tylko problematykę nieobjętą powyższym aktem. Także w tym wypadku należy zwrócić uwagę na to, że prawa i obowiązki pracownika nie mogą być w regulaminie określone w sposób mniej korzystny niż w układzie.
Układ zbiorowy pracy zawiera się, co do zasady, dla wszystkich pracowników zatrudnionych przez pracodawcę, niezależnie od ich przynależności związkowej. Znajduje tu bowiem zastosowanie zasada, zgodnie z którą w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników. Niedopuszczalne jest więc zawieranie układu wyłącznie dla związków zawodowych. Znaczenia nie ma tu także podstawa zatrudnienia. Postanowieniami układu objęte są więc również osoby zatrudnione na podstawie mianowania, powołania, wyboru (z wyjątkiem wymienionych  w art. 239 § 3 k.p.), zatrudnione na innej podstawie niż stosunek pracy, a nawet emeryci czy renciści.
W uzasadnionych przypadkach, społecznie uznanych i mających obiektywny charakter, dopuszczalne jest jednak wyłączenie stosowania części lub całości układu w stosunku do określonej grupy pracowników.
Zgodnie z art. 240 k.p., układ zbiorowy pracy określa:
•    warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy (z uwzględnieniem zasady, że układ nie może naruszać praw osób trzecich),
•    wzajemne zobowiązania stron układu, w tym dotyczące stosowania układu i przestrzegania jego postanowień,
•    inne sprawy poza wymienionymi powyżej, jeżeli nie są uregulowane w przepisach prawa pracy w sposób bezwzględnie obowiązujący.

Podstawa prawna:
1.    Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – tekst jedn. Dz. U.1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.
2.    Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych – tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego