PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo pracy

Urlop wypoczynkowy


2009-12-24

    Urlop w ogólnym ujęciu jest to przerwa w wykonywaniu pracy zagwarantowana prawem, która przysługuje pracownikowi w sytuacjach określonych w ustawie. Urlopami pracowniczymi są:
1.urlop wypoczynkowy
2.przerwy przysługujące z przyczyn szczególnych, nazywane urlopami (np. urlop szkoleniowy, wychowawczy).

Urlop wypoczynkowy
 

    Zgodnie z kodeksem pracy, urlop wypoczynkowy jest coroczną, nieprzerwaną i płatną przerwą w wykonywaniu pracy, która przysługuje pracownikom w wymiarze uzależnionym od okresu zatrudnienia, do którego dolicza się okres nauki. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.

Nabycie prawa do urlopu

 

    Prawo do pierwszego urlopu wypoczynkowego pracownik uzyskuje z upływem miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Tak więc pracownik nabywa prawo do urlopu z dołu, za każdy miesiąc pracy. Natomiast prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym, czyli z góry.

Wymiar urlopu wypoczynkowego
 

    W zależności od okresu zatrudnienia wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi:
1)20 dni- gdy pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
2)26 dni- gdy pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.
Do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się wszystkie okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy. W przypadku pozostawania jednocześnie w dwóch lub więcej stosunkach pracy okresów wypadających w tym samym czasie nie sumuje się.
Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wlicza się następujące okresy ukończonej nauki w:
1) zasadniczej lub innej równorzędnej szkole zawodowej - przewidziany programem nauczania czas
trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
2) średniej szkole zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej
jednak niż 5 lat,
3) średniej szkole zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat,
4) średniej szkole ogólnokształcącej - 4 lata,
5) szkole policealnej - 6 lat,
6) szkole wyższej - 8 lat.
Wskazanych okresów nie sumuje się. Jeżeli pracownik w okresie zatrudnienia pobierał naukę, wliczeniu  do okresu pracy podlega albo okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, albo okres nauki- w zależności co jest korzystniejsze dla pracownika.

Urlop proporcjonalny
 

    Jeżeli w danym roku pracownik nie przepracuje wszystkich miesięcy, wówczas przysługuje mu urlop proporcjonalny do liczby miesięcy przepracowanych  u danego pracodawcy. Dotyczy to pracownika podejmującego pracę po raz pierwszy, czy pracownika podejmującego pracę na kilka miesięcy w roku albo też zmieniającego pracodawcę (zarówno u dotychczasowego jak i nowego pracodawcy).


Urlop proporcjonalny przysługuje też, jeśli pracownik korzystał u danego pracodawcy z urlopu bezpłatnego, wychowawczego lub innych przerw w wykonywaniu pracy (np. tymczasowe aresztowanie, służba wojskowa) przez okres co najmniej jednego miesiąca. Należny wymiar urlopu zaokrągla się w górę. Jeżeli pracownik wcześniej wykorzystał u dotychczasowego pracodawcy cały przysługujący mu urlop, wyżej wskazanych reguł nie stosuje się. Wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do tego wymiaru ( zaokrąglając do pełnych dni).

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego
 

    Pracodawca udziela pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym uzyskał do niego prawo. Urlopów powinno się udzielać zgodnie z planem urlopów. Urlopu udziela się w te dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Na wniosek pracownicy udziela się jej urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.


Pracodawca ma prawo nakazać pracownikowi wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w trakcie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi niewykorzystanego urlopu najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego. W zasadzie pracownik ma prawo do nieprzerwanego urlopu. Jednakże kodeks pracy przewiduje podział urlopu na części w wyjątkowych wypadkach :
1)na wniosek pracownika, z tym że co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych,
2)w razie niewykorzystania przez pracownika urlopu  w całości po jego rozpoczęciu z powodu przerwania urlopu.

Urlop na żądanie
 

    Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego, której pracodawca ma obowiązek udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym. Pracownik zgłasza swoje żądanie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Wymiar tego urlopu to maksymalnie 4 dni w roku kalendarzowym. Można go wykorzystać w częściach albo w całości.

Wynagrodzenie za czas urlopu przysługujące pracownikowi

 

    Za czas urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Na wynagrodzenie za czas urlopu składają się stałe składniki wynagrodzenia w wysokości przypadającej za miesiąc kalendarzowy, w którym pracownik korzysta z urlopu oraz zmienne składniki o wysokości ustalonej na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, a w przypadku znacznego wahania się ich wysokości z okresu 12 miesięcy. Szczegółowe zasady obliczania i wypłacania wynagrodzenia za urlop określa rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie art. 173 kodeksu pracy.

Pracownikowi  przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Ekwiwalent oblicza się tak, jak wynagrodzenie za czas urlopu, ze zmianami przewidzianymi w przepisach szczególnych.

Przedawnienie roszczenia urlopowego
 

     Roszczenia urlopowe podlegają przedawnieniu, tak jak wszystkie roszczenia pracownika ze stosunku pracy, z upływem trzech lat od dnia, w którym stają się wymagalne.
 


Podstawa prawna:
Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24, poz. 141 ze zm.)
 


Słowniczek:


Urlop wypoczynkowy - jest coroczną, nieprzerwaną i płatną przerwą w wykonywaniu pracy, która przysługuje pracownikom w wymiarze uzależnionym od okresu zatrudnienia, do którego dolicza się okres nauki. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.

Urlop na żądanie - jest częścią urlopu wypoczynkowego, której pracodawca ma obowiązek udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym. Pracownik zgłasza swoje żądanie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Wymiar tego urlopu to maksymalnie 4 dni w roku kalendarzowym. Można go wykorzystać w częściach albo w całości.

 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego