PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Prawo pracy

Zwrot nadpłaconego wynagrodzenia


2010-08-30

Przepisy prawa pracy nie zawierają unormowań rozstrzygających jednoznacznie, co należy zrobić w przypadku wypłacenia pracownikowi nienależnej pensji. Czy racja leży po stronie pracodawcy, który domaga się zwrotu nadpłaconej kwoty, czy też po stronie pracownika, który przyjął wypłatę, ufając, że jest została ona właściwie obliczona? Tę lukę częściowo wypełniają orzeczenia Sądu Najwyższego,
Ogólne zasady wynagradzania pracowników nakazują, aby przy ustalaniu wysokości pensji kierować się w szczególności rodzajem wykonywanej pracy, jej ilością i jakością. Istotne są również kwalifikacje wymagane od pracownika na danym stanowisku. Co do zasady wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a jego wypłaty dokonuje się z dołu, co najmniej raz w miesiącu, w stałym, ustalonym z góry terminie. W skład wynagrodzenia wchodzić mogą różne składniki, w tym takie, które wypłaca się za okresy dłuższe niż jeden miesiąc. Potrąceń z wynagrodzenia pracodawca może dokonywać wyłącznie we wskazanych przez przepisy wypadkach oraz wówczas, gdy pracownik wyrazi pisemną zgodę na potrącenie należności innych niż wskazane przez przepisy.
Na żądanie pracownika pracodawca jest zobowiązany udostępnić do wglądu dokumenty, na podstawie których ustalił wysokość wynagrodzenia.
Co się jednak dzieje w przypadku, gdy pracodawca popełni błąd, wyliczając należne pracownikowi wynagrodzenie, i wypłaci zbyt wysoką kwotę? W nauce prawa przyjmuje się, że w takim wypadku pracodawca może domagać się od pracownika zwrotu nadpłaconej kwoty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się. Zgodnie bowiem z przepisami kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści lub zwrotu jej wartości. Jednak Sąd Najwyższy  wskazał w kilku wyrokach, że pracownik ma prawo uważać, iż świadczenie wypłacane przez pracodawcę posługującego się wyspecjalizowanymi służbami jest spełniane zasadnie i zgodnie z prawem, a więc nie musi liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu (wyrok SN z dnia 7 sierpnia 2001 r., I PKN 408/00, OSNP 2003, nr 13, poz. 305). Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa bowiem, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał (w tym wypadku – pracownik), zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Co ciekawe, w innym wyroku Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w prawie pracy nie ma zakazu dysponowania wypłaconym (uzyskanym) wynagrodzeniem według swobodnej woli pracownika, nawet w sytuacji, gdy przyznana i wypłacona mu podwyżka wynagrodzenia była ewidentnym następstwem błędu wyspecjalizowanej firmy finansowej, pod warunkiem jednak, że pracodawca nie udowodni, iż pracownik miał świadomość otrzymywania nienależnego świadczenia (por. wyrok SN z dnia 23 października 2008 r., II PK 76/08, M. P. Pr. 2009, nr 4, poz. 201). Jeszcze dalej poszedł Sąd Najwyższy w jednym z ostatnich swoich wyroków wskazując, że firma nie może domagać się od pracownika zwrotu nienależnie wypłaconej pensji, jeśli księgowa lub elektroniczny system pomylił się w wyliczeniach. Pracownik ma prawo do swobodnego dysponowania wypłaconym mu, nawet nienależnie, wynagrodzeniem, a pracodawca nie może mu zarzucić bezpodstawnego wzbogacenia. Zdaniem Sądu pracownik, który nie zawinił ani też nie przyczynił się do wypłaty nienależnego mu składnika wynagrodzenia za pracę, nie ma obowiązku go zwracać (por. wyrok SN z dnia 8 czerwca 2010 r., I PK 31/10).
Nie ma jednak przeciwwskazań, aby pracownik wyraził na piśmie zgodę na dokonanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę konkretnych kwot nadpłaconego wynagrodzenia. Zdaniem Sądu jest to dopuszczalne także wtedy, gdy nienależny składnik wynagrodzenia wypłacany jest przez pracodawcę posługującego się wyspecjalizowanymi służbami finansowymi (wyrok SN z dnia 23 października 2008 r., II PK 76/08, OSNP 2010, nr 5–6, poz. 64).
Podstawa prawna:
1.    Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.
2.    Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego