PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Czy notariusz może odmówić przeprowadzenia czynności?

2011-06-13

Zwróciłem się do notariusza z prośbą o przygotowanie umowy, ten jednak odmówił, twierdząc, że to nie należy do jego obowiązków. W mojej okolicy nie ma innego prawnika, który mógłby mi pomóc. Co można zrobić, jeżeli notariusz odmawia przeprowadzenia czynności żądanej przez zainteresowanego?

Przepisy zawierają zamknięty katalog czynności, do dokonywania których notariusz jest uprawniony. Należą do nich:
•    sporządzanie aktów notarialnych,
•    sporządzanie poświadczeń,
•    doręczenie poświadczeń,
•    spisywanie protokołów,
•    sporządzanie protestów  weksli i czeków,
•    przyjmowanie na przechowanie dokumentów, pieniędzy i papierów wartościowych,
•    sporządzanie wypisów, odpisów i wyciągów z dokumentów,
•    sporządzanie, na żądanie stron, projektów aktów, oświadczeń i innych dokumentów,
•    sporządzanie innych czynności wynikających z odrębnych przepisów,
•    sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia.

Ostatnia z wymienionych czynności ma charakter fakultatywny, co oznacza, że notariusz nie ma obowiązku sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia w każdym przypadku, lecz jedynie wówczas, gdy spadkobiercy złożą zgodny wniosek w tej sprawie.

Ponadto notariusz ma obowiązek odmówić dokonania czynności sprzecznej z prawem. Nie wolno mu również dokonywać czynności, które dotyczą jego samego, jego małżonka, krewnych lub powinowatych (w linii prostej bez ograniczenia stopnia, a w linii bocznej do trzeciego stopnia włącznie), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki, kurateli lub będących w bliskim z nim stosunku. Zakaz ten obowiązuje również po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

Jeżeli zainteresowany wniesie o to na piśmie, notariusz ma obowiązek sporządzenia w ciągu tygodnia uzasadnienia odmowy dokonania czynności notarialnej. Poza tym odmawiając dokonania czynności notarialnej, notariusz jest zobowiązany pouczyć osobę zainteresowaną o prawie i trybie zaskarżenia odmowy. Na odmowę przysługuje bowiem zażalenie do sądu okręgowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii. Na wniesienie zażalenia zainteresowany ma tydzień, przy czym powinien to uczynić za pośrednictwem notariusza, który odmówił dokonania czynności. Ten ostatni w ciągu tygodnia od dnia wniesienia zażalenia musi ustosunkować się do podniesionych przez zainteresowanego zarzutów oraz wraz z zażaleniem przedstawić swoje stanowisko sądowi. Przepisy dają notariuszowi możliwość zweryfikowania swojego wcześniejszego stanowiska, bowiem jeżeli uzna on zażalenie za słuszne, ma prawo dokonać czynności notarialnej, nie nadając zażaleniu dalszego biegu.

Jeżeli zażalenie zostanie przekazane do sądu, ten rozpozna je na rozprawie. Jest sprawą kontrowersyjną, czy postępowanie prowadzone przed sądem w wyniku tego zażalenia należy traktować jako pierwszoinstancyjne, czy jako drugoinstancyjne. W orzeczeniach Sądu Najwyższego również nie ma w tej kwestii jednomyślności. Zgodnie z pierwszym stanowiskiem zażalenie, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie, czy czynność prawna była zgodna z prawem, należy traktować na równi z pozwem, czyli jako pismo wszczynające proces cywilny, ze wszystkimi tego konsekwencjami (uznaniem notariusza za pozwanego, przyznaniem prawa do apelacji i kasacji).

Zgodnie z drugim stanowiskiem sąd okręgowy, rozpoznając zażalenie na odmowę dokonania czynności notarialnej, orzeka jako sąd drugiej instancji. Osoba zainteresowana wnosząc zażalenie, korzysta z przysługującego jej prawa do zaskarżenia, co wyklucza traktowanie tej czynności jako inicjującej postępowanie cywilne. Zdaniem zwolenników tego stanowiska w tym wypadku chodzi o wszczęcie postępowania kontrolnego, skierowanego przeciwko konkretnej decyzji. Celem działania osoby zainteresowanej jest zmiana niekorzystnej, jej zadaniem wadliwej decyzji notariusza. Nie chodzi zatem o wszczęcie postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia sporu powstałego między notariuszem a osobą, której odmówiono dokonania czynności, lecz o rodzaj kontroli sądowej nad działalnością organu, jakim jest w tym wypadku notariusz.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r.  Prawo o notariacie  tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego