PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Jak przekazać cały spadek jednemu spadkobiercy?

2012-05-11

W ostatnim czasie zmarła moja matka. Nie pozostawiła po sobie testamentu. Zdecydowaliśmy z rodzeństwem, żeby cały majątek odziedziczył ojciec. Ktoś mi powiedział, że wobec tego powinniśmy zrzec się spadku. Ktoś inny doradził, żeby spadek odrzucić. Czy jest jakaś różnica pomiędzy zrzeczeniem się a odrzuceniem? Jaka jest procedura postępowania? Co powinniśmy w tym przypadku zrobić? Zależy nam na tym, żeby wszystko przeprowadzić sprawnie i jak najmniejszym kosztem.

Pomiędzy zrzeczeniem się spadku a odrzuceniem spadku jest zasadnicza różnica. Po pierwsze, spadku zrzec się można wyłącznie za życia spadkodawcy. Zrzeczenie się spadku następuje w drodze umowy zawieranej pomiędzy spadkodawcą a przyszłym spadkobiercą; umowa taka dla swej ważności musi być dokonana w formie aktu notarialnego. W omawianym przypadku nie ma już więc możliwości zawarcia umowy. Na marginesie należy również dodać, że zrzeczenie się spadku przez dzieci wcale nie musi powodować, że jedynym spadkobiercą pozostanie drugi z rodziców. Spadkobiercę, który zrzekł się spadku, oraz jego zstępnych (umowa wywiera skutek zarówno wobec spadkobiercy, jak i jego zstępnych, chyba że strony umówiły się inaczej) traktuje się bowiem tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku. Oznacza to, że w ich miejsce wchodzą inni spadkobiercy.

Po śmierci spadkodawcy spadkobiercy mogą złożyć przed sądem albo przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku. Takie rozwiązanie jednak również nie spowoduje, że całość spadku przypadnie pozostałemu przy życiu rodzicowi. Oświadczenie o odrzuceniu powoduje, że spadkobierców, którzy je złożyli, traktuje się jakby nie dożyli spadku, zaś w ich miejsce wchodzą ich dzieci, czyli wnuki zmarłego. Jeżeli wnuki również odrzucą spadek, w ich miejsce wejdą albo ich dzieci (czyli prawnuki spadkodawcy), albo rodzice spadkodawcy. Jeśli rodzice spadkodawcy nie żyją albo również złożą oświadczenie o odrzuceniu spadku, na ich miejsce wejdzie rodzeństwo spadkodawcy. Jeżeli rodzeństwo spadkodawcy nie żyje lub złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku, do spadku powołani zostaną ich zstępni, czyli bratanice, bratankowie, siostrzenice i siostrzeńcy spadkodawcy. Dopiero kiedy nie będzie dzieci, rodziców, rodzeństwa i ich dzieci do spadku powołany zostanie wyłącznie współmałżonek zmarłego. Ta droga „eliminacji” spadkobierców jest więc dość karkołomnym zabiegiem.

Wydaje się, że najprostszym rozwiązaniem będzie złożenie przed notariuszem przez wszystkich powołanych do spadku, a więc w tym wypadku przez ojca i dzieci zmarłej, oświadczenia o przyjęciu spadku. Jeżeli zmarła nie miała długów, najlepiej jest przyjąć spadek wprost (wówczas nie będzie potrzeby sporządzania spisu inwentarza, który wymaga podjęcia kolejnych działań i poniesienia dodatkowych kosztów). W przypadku znacznych długów zmarłej bezpieczniej będzie przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczoną odpowiedzialnością za długi spadkowe.

Po złożeniu takich oświadczeń przed notariuszem należy zwrócić się do niego z wnioskiem o sporządzenie poświadczenia dziedziczenia.

Po przeprowadzeniu wszystkich wskazanych powyżej formalności możliwe będzie dokonanie działu spadku w drodze umowy pomiędzy spadkobiercami. Umowa, co do zasady, nie musi być sporządzana w żadnej szczególnej formie. Należy jednak pamiętać, że jeżeli w skład spadku wchodzi na przykład nieruchomość, umowa o dział spadku będzie skuteczna, jeżeli w tej części zostanie zawarta w formie aktu notarialnego (podobnie będzie w przypadku innych składników majątku spadkowego, dla których przeniesienia przepisy przewidują szczególną formę). Umowa nie musi również dotyczyć całego spadku – dopuszcza się objęcie nią tylko pewnej jego części. Spadkobiercy mają pełną swobodę w decydowaniu, któremu z nich przypadnie dany przedmiot wchodzący w skład spadku, wobec czego nie ma żadnych przeszkód, aby w taki sposób „przekazać” cały majątek ojcu.

Innym możliwym rozwiązaniem jest zbycie po sporządzeniu poświadczenia dziedziczenia (ale jeszcze przed działem spadku) swojego udziału spadkowego na rzecz ojca. Każdy ze spadkobierców od chwili przyjęcia spadku jest bowiem uprawniony do rozporządzania swoim udziałem spadkowym. Oznacza to, że każdy z nich będzie mógł zbyć swój udział na przykład w drodze darowizny na rzecz ojca. Co istotne, taka umowa darowizny musi być sporządzona w formie aktu notarialnego.

Ponieważ umowa o dział spadku może wymagać sporządzenia aktu notarialnego, zaś zbycie udziału spadkowego w każdym wypadku musi nastąpić we wskazanej formie, warto umówić się z notariuszem w taki sposób, aby podczas jednej wizyty dopełnić wszystkich niezbędnych formalności.

Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.  Kodeks cywilny  Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.
3. Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r.  Prawo o notariacie  tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.
 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z udzielonej porady w Centrum?




Statystyka

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Kocmyrzów Luborzyca
Liczba osób:124
Liczba porad i informacji:215

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Niepołomice
Liczba osób:194
Liczba porad i informacji:286

Nowy Targ
Liczba osób:549
Liczba porad i informacji:1015

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego