PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO
PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJECT SUPPORTED BY GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH
THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION
Do druku

Jakie należności pracodawca może potrącić z wynagrodzenia?

2010-03-26

Pracownik naszej firmy korzysta z mieszkania zakładowego. Niestety od dwóch miesięcy nie płaci czynszu. Zalega również z zapłatą za wyroby nabyte w naszym zakładowym sklepiku (zatrudnione u nas osoby mają możliwość kupowania po niższych cenach produkowanych przez nas wyrobów). Czy możemy bez zgody pracownika potrącić z wynagrodzenia za pracę dług, jaki ma wobec firmy?
 
Kwestię możliwości dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę normują art. 87–91 kodeksu pracy. Potrącenie, o którym mowa w przepisach kodeksu pracy, nie jest tożsame z potrąceniem właściwym regulowanym przez art. 498 i n. kodeksu cywilnego. Bez zgody pracownika pracodawca może potrącić z wynagrodzenia za pracę tylko enumeratywnie wyliczone wierzytelności (art. 87 § 1 i § 7 k.p.).

Należą do nich:

  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych (np. alimenty – art. 128–1441 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; renty o charakterze alimentacyjnym – art. 444 § 2 i art. 913 k.c.),
  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
  • zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, rozumiane jako kwoty pobrane przez pracownika od pracodawcy z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się, w związku z koniecznością poniesienia określonych wydatków obciążających pracodawcę, w celu wykonania pracy. Potrącenia można dokonać tylko wówczas, gdy pracownik nie rozliczył się z zaliczki lub, w razie niewykorzystania, nie zwrócił jej w oznaczonym terminie. Tak rozumiana zaliczka nie obejmuje kwot wypłacanych pracownikowi na poczet przyszłego wynagrodzenia,
  • kary pieniężne za naruszenie porządku pracy (art. 108 k.p.),
  • kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.


Wskazane należności mogą być potrącane bez zgody pracownika wyłącznie w sytuacjach i w wysokości określonej w przepisach prawa.

W dwóch pierwszych przypadkach prawo do żądania od pracownika zapłaty określonej sumy pieniężnej musi być stwierdzone w wyroku lub ugodzie zaopatrzonej w klauzulę wykonalności. Dokument taki staje się wówczas tytułem wykonawczym stanowiącym podstawę egzekucji.

Jednostronne potrącenie przez pracodawcę określonej sumy z wynagrodzenia może nastąpić wyłącznie w związku z udzieleniem pracownikowi zaliczki oraz w związku z wypłatą wynagrodzenia w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Jeżeli wierzytelność pracodawcy nie podlega ustawowemu potrąceniu jednostronnemu lub pracownik nie wyraził zgody na jej potrącenie, pracodawca może zaspokoić swoje roszczenie z wynagrodzenia za pracę wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym.

Potrąceń dokonuje się w kolejności wskazanej w art. 87 §1 k.p. Oznacza to, że każda następna „pozycja” może być spłacona tylko wówczas, jeżeli należność mająca przed nią pierwszeństwo została zaspokojona. W celu dokonania potrącenia od wynagrodzenia należy odliczyć składki na ubezpieczenia społeczne (tj. emerytalne, rentowe, chorobowe, zdrowotne i wypadkowe) oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W omawianym przypadku zaległy czynsz za mieszkanie oraz niezapłacony rachunek nie mieszczą się w podanym na wstępie katalogu należności. Powyższy tryb mógłby być zastosowany jedynie w przypadku, gdyby zasadność roszczenia zakładu pracy o wypłatę  powyższych kwot została stwierdzona wyrokiem lub ugodą zaopatrzona klauzulą wykonalności (art. 87 §1 pkt 2 k.p.). W obecnym stanie rzeczy potrącenie może zostać dokonane wyłącznie za zgodą pracownika udzieloną na piśmie (art. 91 §1 k.p.).

Zdaniem Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 1 października 1999 r., I PKN 366/98, OSNP 1999, nr 21, poz. 684) wyrażenie przez pracownika, bez zachowania formy pisemnej (np. ustnie lub w sposób dorozumiany), zgody na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę innych należności niż wymienione w art. 87 §1 k.p.  jest nieważne (art. 58 §1 k.c. w zw. z art. 91 i 300 k.p.). Tak więc dokonanie przez pracodawcę potrącenia bez takiej zgody jest bezprawne i nieważne i jako takie nie może korzystać z ochrony (art. 8 K.p.).

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.
  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.
  3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.
  4. 7Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585z późn. zm.
  5. 5.    Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.


 

Powrót


Bliżej ObywatelaBiuletynCiekawe artykułyGaleriaPokój prasowy

Newsletter

Zapisz się do naszego Newslettera

Sonda

Czy uważasz inicjatywę, jaką jest możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do porad prawnych i obywatelskich za istotną?




Statystyka

Kraków
Liczba osób:1090
Liczba porad i informacji:2329

Brzesko
Liczba osób:301
Liczba porad i informacji:620

Bochnia
Liczba osób:331
Liczba porad i informacji:732

Oświęcim
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

Maków
Liczba osób:1
Liczba porad i informacji:1

www.programszwajcarski.gov.pl
www.swiss-contribution.admin.ch/poland/

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego